David B. Biebel, DMin & Harrold G. Koenig, MD

Kính thưa quý thính giả,

Tuần qua chúng ta vừa theo dõi xong chương thứ năm của sách Sức Khỏe Đơn Giản, của hai tác giả Harrold G. Koenig và Dave B. Biebel, nói về cách Ăn Uống Lành Mạnh để sống khỏe. Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau theo dõi phần đầu của chương thứ sáu của sách với chương đề: Lo Cho Sức Khỏe Bạn

Học Cách Tích Cực Ngừa Bịnh

Tiến sĩ Richard Palmer, cựu chủ tịch Hội Đồng Y Khoa Hoa Kỳ (AMA), nhận định rằng: Chăm sóc y tế chỉ giúp 10 phần trăm sức khỏe chúng ta, còn cách chúng ta sống mới quyết định 90 phần trăm kia.

Một số cho rằng những người chăm sóc y tế và nha khoa hoặc nhiều cơ quan khác trong chính phủ chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho mình, nhưng điều đó chỉ đúng một phần. Mặt kia bao gồm những cá nhân có lập trường tích cực ủng hộ việc duy trì sức khỏe tốt.

Chương này, chia làm hai phần: Ngừa và Trị, sẽ giúp bạn những ý kiến khác nhau để kiểm soát sức khỏe mình. Xin quý vị đừng để bị choáng ngợp. Trong thực tế, có thể là bạn hiện đang làm nhiều điều rồi. Nhưng hãy cầm bút chì ghi chú những gợi ý quan trọng nhất đối với bạn để bắt đầu ngay hôm nay.

MỘT LẦN NGỪA

Benjamin Franklin nói: Một lần ngừa bằng ngàn lần trị. Điều này có lẽ đúng về mặt sức khỏe hơn bất kỳ lãnh vực nào khác trong cuộc sống.

Những bịnh mãn tính như bịnh tim, ung thư, và tiểu đường, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và thương tật tại Hoa Kỳ. Những bịnh này giết chết bảy phần mười số người và ảnh hưởng đến chất lượng sống của chín chục triệu người Mỹ. Theo Trung Tâm Kiểm Soát Ngăn Ngừa Bệnh Tật (Centers for Disease Control and Prevention - gọi tắt là CDC) hằng năm người Mỹ lấy hơn bốn tỉ ngày bịnh; mỗi năm người Mỹ bỏ ra hơn 950 tỉ đô cho chi phí y tế trực tiếp. Những bịnh mãn tính tuy là những bịnh thông thường và tốn kém nhất về sức khỏe, nhưng cũng là những bịnh dễ ngăn ngừa nhất. Nếu giữ lối sống lành mạnh như ăn món bổ dưỡng, hoạt động thể xác, và tránh hút thuốc, chúng ta có thể ngừa và kiểm soát ảnh hưởng tàn phá của những bịnh này.

Hãy kiểm soát mọi điều đe dọa sức khỏe trong môi trường sống, bắt đầu từ ngôi nhà bạn.

Bạn sẽ làm gì khi có người hỏi bạn: ‘Xin phép hút thuốc nhé?’

Khói thuốc hút chứa hơn bốn ngàn hóa chất và ít nhất sáu chục chất gây ung thư. Theo một báo cáo của bệnh viện Mayo Clinic, vài thành tố trong khói thuốc lá bị nghi hoặc bị cho là gây ung thư bao gồm hợp chất asen cực độc, cadmium, benzene và hợp chất ô-xy với ethylene. Những chất gây hại khác trong khói thuốc lá bao gồm ammonia, carbon monoxide, methanol, hydrogen cyanide, và nicotine. Báo cáo viết: Năm 1992, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (The Environmental Protection Agency) xếp loại khói thuốc lá là một trong những tác nhân gây ung thư nguy hiểm nhất.

Khói thuốc hút gián tiếp liên quan với những chứng ung thư phổi, vú, cổ tử cung, và bàng quang. Các chuyên gia cho rằng khói thuốc hút gián tiếp gây ra khoảng ba ngàn ca tử vong ung thư phổi trong những người không hút thuốc hằng năm tại Hoa Kỳ. Một khảo cứu cho thấy những người hít phải khói thuốc của người phối ngẫu suốt nhiều thập niên, dễ mắc ung thư phổi tới 20 phần trăm. Những người hít phải khói thuốc gián tiếp nơi làm việc hoặc trong bối cảnh xã hội dài lâu có thể gia tăng nguy cơ ung thư phổi khoảng 25 phần trăm.

Báo cáo cũng trích lời phát biểu của cơ quan y tế Hoa Kỳ Surgeon General năm 1999 rằng khói thuốc gián tiếp làm tăng nguy cơ tim mạch nói chung và liên quan với sáu mươi hai ngàn ca tử vong hằng năm vì bịnh tim do các mạch máu tim bị hẹp lại.

Tình trạng này đã là nghiêm trọng cho người lớn nhưng lại càng nghiêm trọng hơn nhiều cho trẻ em. Một hài nhi có mẹ hút thuốc dễ có khả năng phải nhập viện lên tới 38 phần trăm trong năm đầu đời; hài nhi từ cả cha mẹ hút thuốc có tới 60 phần trăm khả năng bị tụ nước tai giữa, có thể dẫn tới nhiễm trùng tai - nguyên nhân thông thường nhất khiến trẻ nhập viện. Ngày càng có nhiều chứng cớ khói thuốc ảnh hưởng gián tiếp đến Hội Chứng Hài Nhi Đột Tử (Sudden Infant Death Syndrome). Một nghiên cứu cho thấy bịnh tăng bạch cầu phần lớn liên quan việc hút thuốc bên ngoài trước lúc mười tuổi. Ngoài ra, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) ước tính một triệu trẻ em có những triệu chứng hen suyễn nặng thêm do khói thuốc gián tiếp.

Vì vậy, lần sau ai hỏi: “Bạn có phiền tôi hút thuốc không?”, bạn phải tự do thoải mái đáp ngay: “Có chứ! tôi phiền vì hai lý do: Thứ nhất, tôi ghét thấy bạn tự làm hại mình, vì tôi thích bạn và muốn ở cạnh bạn. Thứ hai, khoa học cho thấy khói thuốc gián tiếp có hại, và tôi muốn làm tất cả trong khả năng mình để ngăn ngừa mọi điều làm hại bạn cũng như hại những người tôi yêu mến.”

Ngoài thuốc lá ra thì còn có những độc tố khác nào?

Nhiều độc tố có tiềm năng gây hại len lỏi vào nhà bạn với lượng nhỏ qua nhiều cách, kể cả không khí, bụi bặm bay vào, vật liệu xây dựng, thuốc diệt côn trùng và trừ sâu, sơn, dung môi, và vài chất tẩy rửa. Những độc tố này có thể chứa chất arsen, ammonia, asbetos, benzene, chất tẩy có chlorine, dioxin, formaldehyde, chì, hoặc thủy ngân. Tuy có vẻ như bạn chỉ tiếp xúc chút đỉnh thôi, nhưng tại sao chính bản thân cũng như cả gia đình bạn lại phải đụng chạm những thứ có thể gây hại cho mình cách không cần thiết như vậy? Sau đây là một số gợi ý để bạn hạn chế tiếp xúc:

1. Tránh các chất dung môi hoặc tránh tiếp xúc dung môi mà không được bảo vệ. Dung môi có trong xăng, cồn xoa bóp, keo, chất dán, chất pha loãng sơn, dung dịch tẩy rửa, và vài loại mỹ phẩm. Phần lớn hấp tẩy sử dụng dung môi độc hại. Hãy dùng sản phẩm tẩy rửa không có độc tố, hoặc tự chế bằng những chất liệu như soda, xà phòng, và giấm.

2. Dùng những loại gỗ chắc và sợi bông tự nhiên, chưa pha chế. Sản phẩm ván ép, vật liệu xây dựng bằng ván gỗ, gỗ dán, và trải thảm hoặc bọc nệm bằng sợi tổng hợp có thể thải bớt khí độc. Nếu món nào bốc mùi lạ thì mùi đó rất có thể là từ hơi độc. Lót sàn an toàn hơn, nên dùng gỗ cứng, đá, gạch, hoặc cẩm thạch với hồ (grout) và sơn chống thấm (sealant) không có độc tố. Lưu ý: các loại cây trồng trong nhà như cây nha đam (aloe vera), cây tai voi, dây leo trường xuân Anh (English ivy) và cây hoa mặt trăng (peace lilly) có thể giúp tẩy lọc những độc tố như benzene khỏi không khí.

3. Để giảm nguy cơ từ thuốc trừ sâu, đừng cầm hoặc dùng hóa chất côn trùng và vòng cổ diệt bọ chét hay thuốc ngâm để diệt bọ chét nơi vật cưng của bạn. Hãy dùng những sản phẩm tự nhiên, càng nhiều càng tốt, để kiểm soát côn trùng trong vườn vì nhiều thứ thuốc xịt có thể độc hại, dù do tiêu thụ hay trong không khí. Nếu bạn sử dụng dịch vụ kiểm soát sâu bọ ngoài thương trường, phải bảo đảm thuốc xịt cùng những phương tiện trừ sâu của họ đều không độc hại đối với con người.

4. Tránh dùng bất kỳ sản phẩm nào có chứa chất chì. Nếu nhà bạn có sơn chì, phải nhờ nghiệp vụ tháo dở. Lưu ý: Nếu bạn tính trồng vườn rau, hãy thử để biết đất có chất chì hay không. Nếu có chì, hãy loại bỏ ít nhất một tấc rưỡi đất trên mặt rồi lấp bằng lớp đất không có chất chì.

Thưa quý thính giả thân mến,

Chúng tôi xin mạn phép tạm dừng tiết mục đọc sách hay hôm nay tại đây. Kính mời quý thính giả cùng chúng tôi tiếp tục theo dõi các dữ kiện về ô nhiễm không khí trong nhà, những thứ gì gây dị ứng và vi trùng lây nhiễm ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe của chúng ta. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị.