Kính thưa quý thính giả,
Thân chào quý vị đến với tiết mục đọc sách hay của Phát Thanh Hy Vọng. Tuần trước chúng ta đã bắt đầu vào chương thứ 7 của sách Sức Khỏe Đơn Giản với chương đề Nuôi Dưỡng và Bảo Vệ Các Mối Quan Hệ. Chúng ta đã được biết rằng:
Hỗ trợ tình cảm từ gia đình, bạn hữu, và ngay cả từ thú cưng, giảm bớt áp lực của những sự kiện gây căng thẳng trong cuộc sống và hạ thấp nguy cơ trầm cảm, cũng như đẩy mạnh sự hồi phục sau lúc ốm đau, giúp chúng ta sống lâu hơn. Chúng ta cần đối diện với thực tế là: chúng ta được tạo dựng trong mối quan hệ với người khác, và càng liên kết với người khác, chúng ta sẽ càng hạnh phúc và càng khỏe mạnh hơn. Chúng ta cũng đã được biết là hôn nhân nâng cao sức khỏe, giảm thiểu nguy cơ nam nữ trở thành nạn nhân của bạo lực. Hôn nhân tốt cho sức khỏe tinh thần của bạn. Con cái bạn sẽ khá hơn trong hôn nhân của bạn vì hôn nhân là sự cộng tác trên mọi lãnh vực là sự kết hợp những giá trị chung và cuộc sống chung dẫn tới sự cảm nhận sâu sắc về ý nghĩa cùng mục đích sống. Như vậy hôn nhân lành mạnh là nền tảng của gia đình lành mạnh. Trong gia đình lành mạnh những cá nhân biết dành riêng, lập kế hoạch và vui hưởng thì giờ giải trí cùng những sinh hoạt khác chung với nhau và mọi cá nhân cam kết lo cho sức khỏe cùng hạnh phúc của nhau.
Hôm nay chúng ta sẽ theo dõi các tác giả nói tiếp về hai điều quan trọng trong các mối liên hệ, đó là sự hiếu kính cha mẹ và nhận biết giá trị của tình bằng hữu.
Hiếu Kính Cha Mẹ
Trong bài viết mang tên “Supportive Parents Promote Good Health” (xin tạm dịch là “Cha Mẹ Biết Nâng Đỡ Con Cái Gây Ảnh Hưởng Tốt Trên Sức Khỏe Của Trẻ Con”), tác giả Jennifer Warner giới thiệu khảo cứu mới cho thấy cha mẹ tốt dường như mang lợi ích dài lâu đến thời thơ ấu và đi sâu vào cuộc đời trưởng thành của con cái. Có thời người ta còn cho rằng trẻ em có cha mẹ nhiệt tình nâng đỡ suốt những năm hình thành nhân cách, được báo cáo là ít có vấn đề về tâm lý và thể chất trong thời gian đó. Nhưng khảo cứu ngày nay cho rằng những ảnh hưởng lành mạnh đó thật ra sẽ còn kéo dài xuyên suốt tuổi trưởng thành. Nhắc lại số tháng ba 2004 của tạp chí chuyên về Tâm Lý và Sống Thọ mang tên “Psychology and Aging”, tác giả Warner có nói:
Các nhà khảo cứu thấy rằng sức khỏe thể chất và tinh thần hiện tại của người lớn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ không chỉ từ mức độ nâng đỡ tình cảm hiện tại mà còn từ sự nâng đỡ của cha mẹ đối với họ suốt thời thơ ấu nữa. Nói cụ thể, tuổi thơ thiếu sự nâng đỡ của cha mẹ liên quan với những triệu chứng mức độ trầm cảm gia tăng cùng tình trạng sức khỏe mãn tính, như cao huyết áp, viêm khớp, và vấn đề về tiết niệu ở tuổi trưởng thành. Mối liên quan này dường như rõ ràng hơn trong những vấn đề sức khỏe tinh thần hơn là sức khỏe thể chất, nhưng các nhà khảo cứu nói điều đó có thể là do những dị biệt trong cách phát triển tình trạng sức khỏe mãn tính theo thời gian.
Mối quan hệ tốt với cha mẹ sẽ có lợi cho bạn xuyên suốt cuộc đời bạn. Sau đây là vài gợi ý giúp bạn tiếp tục hiếu kính cha mẹ, ngay cả khi chính bạn và cha mẹ bạn ngày càng cao tuổi.
- Hãy nhớ rằng cha mẹ đã tặng quà sự sống cho bạn, và hãy nhớ cảm ơn cha mẹ về điều đó càng thường xuyên càng tốt. Lòng biết ơn của bạn đối với mọi điều cha mẹ đã làm cho mình suốt bao năm tháng phải khiến bạn muốn trả ơn cha mẹ mình.
- Thay vì đổ lỗi cho cha mẹ về những thiếu sót của họ, hãy tập chú vào những điều tích cực cha mẹ đã làm cho bạn, những đóng góp quan trọng của họ trong cuộc đời bạn. Dĩ nhiên, tất cả chúng ta đều lầm lỗi, và cha mẹ bạn là con người, giống như bạn thôi. Nhưng khi bạn tự chọn hiếu kính cha mẹ về bản chất của cha mẹ thay vì về những điều cha mẹ có thể đã làm, hoặc không làm cho bạn, thì mối quan hệ giữa bạn với cha mẹ sẽ trở thành sâu đậm và thỏa lòng hơn, về lâu về dài.
- Khi bạn bất đồng với cha mẹ, hãy cẩn thận đừng nói với cha mẹ theo kiểu hạ phẩm giá như cãi trả, sửa sai, hoặc làm nhục cha mẹ. Nói lời khó nghe không thể chấp nhận được, giữa con cái với cha mẹ.
- Hãy nâng đỡ cha mẹ khi về già. Sự chăm sóc này được hàm ý trong lời của sứ đồ Phao Lô: “Nếu ai không cung cấp nhu cầu cho bà con mình, và đặc biệt là cho người nhà mình, thì người đó chối bỏ đức tin và còn tệ hơn người không tin nữa” (1 Ti-mô-thê 5:8).
Giá Trị Của Tình Bạn
Từ “bạn” khiến tâm trí chúng ta nghĩ đến điều gì? Một người đặc biệt nào chăng? Một chuyện vui đùa bên nhau chăng? Kỷ niệm vui của thời hạnh phúc có nhau chăng? Châm Ngôn 18:24 nói “Người nào nhiều bạn có thể làm hại mình, nhưng có một người bạn trìu mến hơn cả anh em ruột.”
Bạn hữu thường là những người tâm tình gần gũi hoặc thân thiết nhất, những người chúng ta có thể trao gửi điều bí ẩn sâu thẳm nhất trong lòng. Có thể kết bạn với bà con ruột thịt hoặc qua hôn nhân, dù bạn thân nhất có thể ở ngoài vòng gia đình.
Một dấu hiệu của sức khỏe tinh thần là có ít nhất một bạn gần gũi hoặc thân thiết. Thật có lý khi Đức Chúa Trời nói loài người ở một mình không tốt. Có một người bạn tốt thậm chí có thể cứu tính mạng của bạn. Trong một nghiên cứu những người bị chẩn đoán bịnh động mạch vành, những người không kết hôn mà thiếu người tâm tình, giảm tới 50 phần trăm cơ may sống còn trong khoảng 5 năm so với những người có bạn tâm tình.
Trong những gương về tình bạn trong Thánh Kinh, câu chuyện Đa-vít với Giô-na-than (1 Sa-mu-ên 19-20) có lẽ cảm động hơn cả, nhờ sức mạnh tình cảm giữa hai người. Đa-vít, một thiếu niên chăn chiên đã dùng trành ném đá giết chết Gô-li-át thân ba thước cao, lại gãy đàn hạc (giống như đàn ghi-ta hiện đại) cho vua Sau-lơ, cha của Giô-na-than, để trấn an Sau-lơ lúc ưu phiền. Theo thời gian, Đa-vít và Giô-na-than trở thành bạn thân. Giô-na-than tặng cho Đa-vít những món quà rất đặc biệt, và họ giữ bí mật cho nhau. Nhưng khi Sau-lơ có ý muốn giết Đa-vít, hai người bạn trẻ đã chia tay trong nước mắt và thề nguyện sẽ luôn luôn là bạn của nhau. Về sau, khi Sau-lơ và Giô-na-than tử trận, Đa-vít (lúc ấy trở thành vua) nhận con trai què của Giô-na-than vào cung làm con mình.
Tình bạn chân thật hoặc thân thiết:
- Bao gồm mối quan hệ bạn bè trìu mến.
- Thường chia sẻ những mối quan tâm, theo đuổi, và đam mê trung thành với một chính nghĩa.
- Cùng quan tâm chăm sóc nhau, ao ước nhìn thấy sự tăng trưởng và lớn mạnh của nhau, và hy vọng bạn mình thành công trong cuộc sống.
- Thường làm điều gì đó cho nhau mà không hề mong được đáp trả.
- Thường chia sẻ những ý nghĩ và tình cảm riêng tư mà không sợ bị phê phán hoặc chỉ trích, tin rằng người kia sẽ giữ kín tâm sự mình đã chia sẻ.
- Dành thì giờ, tìm hiểu nhau, vun đắp kỷ niệm, giúp nhau tăng trưởng.
- Bao gồm sự khích lệ, nhân ái và tha thứ.
- Tin cậy, có tinh thần trách nhiệm, trung thành, có thể tin tưởng, thủy chung, và chấp nhận yêu thương vô điều kiện.
- Thường trung thành với quyền lợi của bạn, kể cả sau khi bạn qua đời.
Bạn hữu là người mang gánh nặng, giữ bí mật, chia nhau buồn vui, và nâng đỡ tình cảm. Bạn cùng khóc và cùng vui. Họ có mặt bên nhau lúc khủng hoảng hoặc cám dỗ. Tình bạn chống lại sự cô độc và cô đơn. Không giống bất kỳ mối quan hệ nào khác, tình bạn giúp bạn chịu đựng được cuộc sống và vượt qua tất cả.
Có bạn, chúng ta có đầu óc lành mạnh, dễ cười, và giúp chúng ta thể hiện con người thật của mình. Tôi (Dave) treo trước lều mình trong vùng núi Rockies một tấm bảng suốt mùa săn nai, với dòng ghi: “Ở đây tôi chính là con người thật của mình”. Tôi muốn bạn tôi biết rằng hễ ai cùng ở trong trại đó với tôi thì có thể thư giãn và cũng sống thật như tôi.
Để có bạn, chính bạn phải là một người bạn. Tình bạn đích thực mang tính hỗ tương, cho và nhận, chẳng có bên nào thắng cả. Tình bạn trung thực thì trong sáng và dễ bị tổn thương, phát triển theo thời gian khi có sự tin cậy lẫn nhau. Thường hầu hết mọi người đều che giấu sau mặt nạ vì sợ điều người khác sẽ nghĩ về mình, ngoại trừ khi ở bên người bạn trung thành với mình.
Trong sáng và dễ tổn thương là điều gây lo sợ và nguy hiểm vì nó khiến chúng ta dễ bị tổn thương, chỉ trích, khước từ và thậm chí phản bội do có người biết rõ những bí mật của chúng ta. Nhưng so với những lợi ích thuộc thể, tình cảm, xã hội, và thuộc linh khi có bạn và làm bạn với người khác, thì hiểm nguy này cũng đáng chấp nhận.
Đối với Cơ-đốc nhân, trong sáng với Đức Chúa Trời đáng tin cậy là nền tảng cho sự trong sáng giữa người với người. Khi chúng ta học cởi mở và đặt niềm tin vào Đức Chúa Trời là Đấng chúng ta không thấy được, thì sẽ dễ có được những phẩm tính này trong mối quan hệ với người chúng ta quen biết và tin cậy.
Thưa quý thính giả,
Chúng tôi xin tạm dừng phần đọc sách nơi đây và hẹn gặp lại quý vị tuần tới với tiểu đề “Tha Thứ Và Giảng Hòa”.
Kính chào quý vị.