“The Red Purse” by Louise Moeri – Tùng Tri phỏng dịch

Tôi biết rằng mình không nên có thành kiến hay xét đoán người khác, nhưng khi thấy những việc mà thằng Sơn đụng tới là tôi cảm thấy bực mình làm sao ấy. Tôi cam đoan nó không phải là người thích hợp để làm cái công việc này.

Tôi là giám thị ca đêm; nhiệm vụ của tôi là trông coi và đánh giá cách làm việc của các y tá trong các ca trực tại dưỡng đường thuộc bệnh viện Homeland Convalescent. Sơn là một nhân viên mới vào làm việc, dáng người cũng cao ráo và khỏe mạnh, nhìn cũng không tệ lắm, với mái tóc dài đen thẳng chấm tới cổ áo và một đôi mắt khá to. Sau vài tuần lễ thử việc, tôi cũng phải công nhận là Sơn gọn ghẽ, đúng giờ và làm việc cũng khá hiệu quả. Nhưng tôi sao không thích nỗi Sơn.

Sơn nhìn giống như một đứa bụi đời. Tôi biết cái ngoại ô nơi gia đình Sơn sinh sống, là ổ của các băng đảng, với chích choác, gây gỗ và đánh lộn mỗi ngày. Ngay cái cách ăn nói của Sơn là ngôn ngữ của dân “đầu đường xó chợ”, phong cách của Sơn thì ngượng ngùng, lúng túng làm sao ấy, cách đi đứng thì nhún nhẩy như lò xo, làm ra vẻ như một tay võ sĩ đánh bốc chuyên nghiệp, còn khuôn mặt thì lạnh lùng, cứng ngắc như mấy thanh sắt cửa nhà tù. Sơn quá khềnh khàng, nhưng lại cố gắng cẩn thận che lấp cái ý chí ngang tàng, để có thể phù hợp với các đồng nghiệp là những ý tá nhã nhặn và lành nghề trong dưỡng đường này.

Hầu hết những bệnh nhân đến viện dưỡng đường này là những người đang ở trong thời kỳ chót của các chứng bệnh liên hệ tới tuổi già hay chứng bệnh cuối cùng nhất của đời người; đó là tình trạng đã quá già nua hay lão hóa. Những bệnh nhân này, khi nhập viện, đã là những người què quặt, yếu ớt, lẫn lộn, thối chí và chẳng còn có thể hoạt động hay cảm nhận thế giới này nữa. Hầu hết họ chẳng còn minh mẫn hay còn lý trí để phán đoán nữa; họ là nạn nhân của sức khỏe bị suy thoái toàn bộ sau khi cả đời đã vật lộn trong cái thế giới bon chen ác nghiệt này.

Bà Loan B là một trong những người như vậy. Các y tá trực gọi bà là Loan B bởi vì có tới bốn bà cùng tên Loan ở cánh phía tây của bệnh viện. Ở cái tuổi 94, bà mỏng manh như một sợi tơ nhện. Bà sống lâu hơn chồng bà và các chị em bà, nếu bà có con, chắc con bà giờ này cũng đã từ giã trần gian này, ra đi trước bà rất lâu rồi. Khi bà không ngủ, bà Loan B hầu như lúc này cũng phải di chuyển, đi qua, đi lại.

Bà Loan B có một nỗi ám ảnh thật to lớn; bà cho rằng có ai đó đã đánh cắp cái túi xách tay màu đỏ của bà. Bà tìm kiếm, lùng sục khắp nơi, hằng giờ, hằng ngày cũng như hằng đêm, để kiếm cho ra cái túi xách tay đỏ của bà. Chỉ trừ khi nào bà bị cột trên giường hay bị cột trên chiếc xe lăn tay, còn không, bà sẽ đi dọc theo các hành lang, gõ hết cửa này qua cửa khác, thậm chí đi tới vùng điều dưỡng của quý ông, rồi bà vào phòng giặt, vào tận trong nhà bếp, tìm kiếm khắp nơi, không bao giờ bỏ cuộc. Nếu bị quản thúc, bà yêu cầu người ta đẩy chiếc xe lăn của bà ra giữa hành lang, nơi có nhiều người qua kẻ lại, để bà chận lại hỏi, khi ai đó đi ngang gần bà:

“Cho tôi mượn cái lược được không?” bà vừa hỏi, vừa giải thích “Tôi mất cái lược của tôi rồi. Cái lược tôi để trong cái túi xách tay đỏ của tôi. Tiền tôi cũng để trong đó, thế là mất hết rồi. Cái túi xách tay đỏ của tôi bây giờ ở đâu? Có ai biết cái túi xách tay đỏ của tôi bây giờ ở đâu không?”

Ngày nào bà Loan B cũng làm y hệt như vậy, riết rồi câu hỏi của bà không ai còn chú ý, quan tâm đến nữa. Những lời hỏi của bà, cũng chìm vào trong vô số những tiếng động quen thuộc của cái bệnh viện này, như tiếng xe đẩy đồ ăn sáng, đồ ăn trưa, đồ ăn tối với bao ly tách, chén dĩa, dao muỗng chạm leng keng vào nhau, hay như tiếng ù ù của mấy cái mấy điều hòa không khí hay tiếng o e của các máy loa thông tin gắn đây đó trên các trần nhà.

Chúng tôi ai cũng biết bà Loan B chẳng có một cái túi xách tay đỏ nào. Nhưng thỉnh thoảng cũng có một vài người chịu khó dừng lại, lắng nghe bà hỏi, chỉ vì tử tế và muốn tỏ lòng quan tâm đến bà, mặc dầu công việc trong bệnh viện lúc nào cũng tất bật. Còn lại, mà hầu như tất cả chúng tôi, khéo léo đi vòng quanh tránh bà, miệng thì nói với lại “Bà đừng lo, khi nào con thấy cái túi xách của bà, con mang lại liền”.

Hầu như chúng tôi ai cũng phải làm như vậy – nhưng trừ một người.

Cái điều mà tôi không hề nghĩ tới, đó là thằng Sơn là người chịu khó dừng lại, lắng nghe bà Loan B hỏi. Điều lạ lùng hơn nữa, là Sơn không chỉ lắng nghe, mà luôn luôn nói một vài lời gì đó với bà.

Cái thằng này toan tính chuyện gì đây? Tôi thắc mắc, thầm nghĩ và để tâm quan sát nó. Nghi ngờ đầu tiên của tôi là chắc nó vào đây làm việc để tính kế ăn trộm thuốc men. Tôi nghĩ là mình vừa phát giác được một người muốn gây rối đây rồi.

Mỗi ngày, khi bà Loan B chận Sơn để hỏi về cái túi xách tay của bà, thì Sơn hứa là sẽ ra sức đi tìm giùm bà, và điều này khiến nỗi nghi ngờ tôi ngày càng dâng cao. Cuối cùng, tôi đã đi đến kết luận là thằng Sơn đang sắp đặt một kế hoạch gì đó để lợi dụng bà Loan B. Chắc là nó sẽ ăn trộm thuốc men trong bệnh viện, rồi sau đó, giấu trong phòng, trong giường, trong những nơi chung quanh bà Loan B. Sau đó, một kẻ đồng lõa với Sơn sẽ vào thăm bà Loan B và tẩu tán mớ thuốc quý, đang có giá trên thị trường, ra khỏi bệnh viện. Tôi rất quả quyết đây là kế hoạch của Sơn, cho nên tôi âm thầm tăng cường thêm nhiều biện pháp an ninh chung quanh khu vực quầy hàng phân phát thuốc.

Một buổi chiều kia, chỉ trước giờ ăn tối một chút, tôi thấy Sơn bước đi trong hàng lang bệnh viện, tay mang một cái bao ny lông, cái loại bao nhựa thông thường dùng để xách đồ sau khi đi mua sắm. Có điều đáng chú ý là cái bao của Sơn đang xách hơi nặng.

Đúng là nó đây rồi, tôi thầm nghĩ và trườn người ra khỏi cái bàn làm việc của mình. Tôi bắt đầu theo dõi Sơn, bởi vì tôi biết rằng mình cần thêm nhiều chứng có thật rõ ràng. Tôi nép mình đằng sau chiếc xe đẩy của phòng giặt, với những giỏ đồ cần giặt đang chất ngổn ngang, để tiện quan sát mọi hành vi cử chỉ của Sơn.

Sơn tiến gần lại bà Loan B và đột nhiên quay lại, nhìn về phía sau vai. Mặc dù đã né tránh tầm mắt của Sơn, nhưng tôi vẫn thấy được Sơn đang nhìn quanh quất khắp hàng lang. Thật là quá rõ ràng, Sơn không muốn ai chứng kiến và thấy được chuyện mờ ám mà nó sắp làm.

Nó kéo cái túi nhựa lên. Người tôi như nín thở, cho đến khi Sơn lôi ra một cái túi xách tay bằng vải màu đỏ.

Bàn tay xương xẩu, mỏng manh của bà Loan B chợt giơ lên, ôm lấy khuôn mặt đầy vẻ ngạc nhiên, nhưng cũng tràn ngập vẻ vui mừng của bà. Rồi sau đó, bàn tay bà lao nhanh về phía Sơn, để chụp lấy cái túi xách tay đỏ, như một đứa bé đang đói giơ tay ra để chụp lấy một ổ bánh mì vậy. Bà giơ cái túi xách tay đỏ lên, ngắm nghía một chút, rồi sau đó, đặt nó ôm lên ngực, lắc qua lắc lại, như đang ru một đứa bé ngủ.

Sơn bấy giờ quay ra và nhìn chung quanh thật cẩn thận một lần nữa. Yên tâm là không có ai đang chứng kiến, Sơn bèn cúi người xuống, vặn cái khóa để mở cái nắp của túi xách tay đỏ ra, đưa tay vào trong và chỉ cho bà Loan B nào là một cái lược đỏ, một cái ví đựng tiền và một cặp kiếng loại đồ chơi của trẻ con. Những giọt nước mắt lăn dài trên khuôn mặt của bà Loan. Chắc đó là những giọt nước mắt vui mừng của bà, tôi thầm nghĩ vậy. Và tôi cũng vừa khám phá ra là cũng có những giọt nước mắt đang lăn dài trên khuôn mặt tôi.

Sơn vỗ nhẹ vai của bà Loan, vò cái bao ly nông gói đồ, bỏ vào thùng rác bên cạnh, rồi đi về phía cuối hành lang, để tiếp tục các công việc thường lệ của nó.

Tôi đi trở lại bàn làm việc của mình, ngồi xuống, mở cái hộc ở dưới cuối và kéo ra quyển Kinh Thánh đã mòn cũ của tôi. Lần giở ra chương thứ bảy của sách Tin Lành Ma-thi-ơ, tôi đọc lại lời khuyên của Chúa Giê-xu “Anh em đừng xét đoán, để khỏi bị Thiên Chúa xét đoán, vì anh em xét đoán thế nào, thì anh em cũng sẽ bị Thiên Chúa xét đoán như vậy; và anh em đong đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong đấu ấy cho anh em. Sao anh thấy cái rác trong con mắt của người anh em, mà cái xà trong con mắt của mình thì lại không để ý tới? Sao anh lại nói với người anh em: ‘Hãy để tôi lấy cái rác ra khỏi mắt bạn’, trong khi có cả một cái xà trong con mắt anh?” (Ma-thi-ơ 7:1-4). Nỗi hối hận ngập tràn trong lòng, khiến tôi bật lên lời cầu nguyện, xin Thiên Chúa tha thứ cho tôi…

Cuối ca trực, tôi đứng gần ngay cửa ra vào. Sơn vừa từ hành lang trong bệnh viện bước ra, một tay cầm áo khoác, tay kia ôm chiếc radio.

Tôi hỏi “Sơn ơi, công việc bình thường chớ? Sơn có thích công việc chăm sóc người già không?”

Sơn nhìn tôi, hơi ngạc nhiên, rồi trả lời “Đây là công việc mà em thích nhất từ trước đến nay”.

Tôi đánh bạo nói tiếp “Y tá là một nghề nghiệp rất tốt” Rồi tôi chợt nảy ra một ý “Sơn à, có bao giờ em nghĩ là em vào trường, học thành y tá chuyên môn, có bằng cấp hẳn hòi không?”

Sơn hít vào một hơi thật dài “Chắc chị giỡn chơi chắc? Làm sao mà em có cơ hội đi học được. May mà cái khóa huấn luyện chăm sóc người già là miễn phí, chứ không thì làm sao em được cơ may vào làm việc ở đây”

Tôi biết Sơn nói thật. Sơn bỏ cái radio xuống, vừa khoác chiếc áo lên, vừa nói tiếp “Chỉ trừ khi phép lạ xảy ra, em mới đi học được. Ba của em đang ngồi tù, còn mẹ thì nghiện cocaine.”

Tôi nghiến chặt hàm răng, nhưng cũng cố nở một nụ cười đáp lại Sơn “Phép lạ có xảy ra, Sơn à. Bây giờ chị hỏi em, em có bằng lòng đi học không, nếu chị kiếm cách giúp đỡ tài chánh, học phí cho em đi học?”.

Sơn trố mắt nhìn tôi đầy sửng sốt. Trong khoảnh khắc đó, trước mắt tôi, Sơn không còn là một đứa bụi đời nữa, nhưng tôi đã nhìn thấu vào tương lai một con người với bao hứa hẹn tràn đầy. Sơn la lớn “Em sẽ đi học liền!” Sơn chỉ nói chừng ấy thôi, nhưng đó là tất cả những gì tôi mong đợi.

Tôi nói lời tạm biệt “Chúc em một đêm yên bình”. Vừa đưa tay mở cửa cho Sơn, tôi vừa nhắc lại “Chị sẽ kiếm cách để giúp em”.

Và tôi biết chắc rằng, ở phòng 306, thuộc cánh tây của dưỡng đường, bà Loan B đang chìm trong một giấc ngủ thật ngon, với hai cánh tay đang ôm trọn cái túi xách tay màu đỏ của bà.