Mục sư Tiến Sĩ Ngô Minh Quang

Kính thưa quý thính giả,

Hằng năm người Việt ta khắp nơi trên thế giới chẳng những tổ chức những ngày hội lớn như Lễ Giáng Sinh, Tết Nguyên Đán, ngày Nhớ Ơn Cha Mẹ mà còn tổ chức Tết Nhi Đồng vào ngày 15 tháng Tám Âm lịch, lúc trăng mùa Thu ngời sáng. Ngoài việc đem niềm vui, tạo dịp vui chơi cho các em, Tết Trung Thu là dịp cho người lớn hàn huyên tâm sự, ngắm trăng, uống trà, thưởng thức những loại bánh Trung Thu, đây là dịp tiện tốt để kéo mọi người càng gần với nhau hơn. Tết Nhi Đồng đến từ phong tục rất có ý nghĩa, là dịp để người người biết chăm sóc nhau, biết ơn nhau, biết thương nhau hơn và nhất là biết quan tâm đến trẻ thơ hơn. Một trong những điều các bậc cha mẹ quan tâm nhất là dạy trẻ thơ biết yêu thương, biết cách đối xử với nhau từ trong nhà, ở học đường và ngoài xã hội.

Tuy mỗi em có mỗi tính khác nhau, có em thì mau mắn, hay bông đùa, có em thì thâm trầm ít nói, nhưng chúng ta phải dạy các em biết cách đối xử như thế nào để phù hợp với tính tình của mỗi em, giúp các em biết cách xử sự tế nhị theo từng trường hợp: người lớn đối với người nhỏ, người dưới đối với người trên, người bằng tuổi, ngang hàng với nhau. Nếu các em được học phép tắc xử thế từ nhỏ thì sau này khi lớn lên các em mới tự tin, việc giao tế sẽ trở nên một điều tự nhiên và dễ dàng. Trong mỗi gia đình, những nguyên tắc về xử thế và cách giao tế được truyền đi từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ca dao nước ta có câu:

Có con gây dựng cho con,
Gọi là nối đức tổ tôn dõi truyền.

Càng tìm hiểu, chúng ta thấy được cả Đông Phương và Âu Tây đều chú trọng đến cách giao tế trong xã hội. Ông bà ta đã có câu:

Tiên học lễ, hậu học văn.

Ông bà ta cũng dạy rằng:

Uốn cây từ thuở còn non,
Dạy con từ thuở con còn ngây thơ.

Cha mẹ cần phải dạy con từ tấm bé về những phép xử thế trước khi chúng hiểu sự cần thiết của những việc ấy, nhờ vậy mà trẻ thơ sau nầy dầu lớn lên cũng biết lễ phép, biết thưa gửi, biết xin phép, biết đi thưa, về trình, biết gọi dạ, bảo vâng, biết nói cám ơn... Ca dao nước ta có câu:

Bảo vâng, gọi dạ, con ơi!
Vâng lời sau trước, con thời chớ quên.
Công cha nghĩa mẹ khôn đền,
Vào thưa, ra gửi, mới nên con người.

Cha mẹ cần phải nhắc nhở con luôn luôn nhớ cách cư xử cho đúng. Tuy nhiên, muốn dạy trẻ con thì những bậc cha mẹ trước nhất phải làm gương cho con. Như lời dạy của người xưa rằng:

Cha nào con ấy,
Cha hiền con thảo.

Lúc còn nhỏ, con cái dễ vâng lời và bắt chước cha mẹ. “Mẹ dạy thì con khéo, Cha dạy thì con khôn” Những câu nói của cha mẹ dễ nhập tâm con cái khiến chúng thường lặp lại những câu mà cha mẹ nói. 

Không phải trẻ thơ chỉ tập đối xử tử tế với người ngoài mà còn phải tập cư xử tử tế với cha mẹ, anh chị em trong gia đình trước tiên.

Dạy con từ thuở lên ba,
Dạy ăn dạy nói thực thà thảo ngay.

Đối với cha mẹ, con cái phải tỏ lòng kính trọng, nể nang, không nên gắt gỏng dù có chuyện bực mình. Những lúc có thức ăn ngon hay món quà lạ thì đem đến biếu cha mẹ để tỏ lòng nhớ ơn cha mẹ chăm nom nuôi dưỡng.

Kính cha tấm lụa tấm là,
Trọng cha tấm quà tấm bánh,
Tôm càng lột vỏ bỏ đuôi,
Giã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già.

Đối với anh chị em trong nhà thì nên giữ sự hòa thuận. Dạy các em biết rủ nhau đi chơi chung, chia sẻ cho nhau những mẫu bánh, kể chuyện cho nhau nghe.. Không nghe lén và xem lén thư từ của người khác. Anh chị em nên tập chia xẻ và nhường nhịn nhau. Tục ngữ nước ta có câu:

Em thuận anh hòa là nhà có phúc.

Đối với họ hàng thì bên nội cũng kính, bên ngoại cũng thương. Trong việc giao tế ngoài xã hội, điều cần nhất là sự lễ phép. Trẻ em cần phải tập chào hỏi người chung quanh: đến trường thì phải chào thầy cô, bạn học.

Tiếng chào cao hơn mâm cỗ,
Dao năng liếc năng sắc,
Người năng chào năng quen.

Trong sự giao thiệp, cần có nụ cười, lòng khoan dung với nhau. “Chín bỏ làm mười”. Phải giữ nét mặt tươi tỉnh, tập làm sao cho dung mạo biểu lộ ra những nét thản nhiên, vui vẻ, bình tĩnh và cố nén những sự buồn bã phiền lòng. Chúng ta dạy trẻ thơ từ nhỏ nên tập nói năng sao cho vừa phải, không nói lớn tiếng như la hét cũng không nói nhút nhát nhỏ quá không ai nghe được. Giọng nói phải bình tĩnh, thong thả, không nên giọng kẻ cả, kiêu ngạo khinh đời, chê bai người khác, tránh những câu đùa bỡn vô ích. Ca dao nước ta có câu:

Chim khôn kêu tiếng rảnh rang,
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe.

Chúng ta sẽ thấy kết quả của những công khó dạy bảo của mình khi con trẻ lớn lên. Những lời giáo huấn của chúng ta cho chúng thật quan trọng:

Trời sinh ra đã làm người,
Hay ăn hay nói hay cười hay chơi.
Khi ăn thời phải lựa mùi,
Khi nói thời phải lựa lời chớ sai.
Cả vui chớ có vội cười,
Nơi không lễ phép chớ chơi làm gì.

Kính thưa quý thính giả,

Thánh Kinh cho ta một mệnh lệnh rất quan trọng:

Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo;
Dầu khi nó trở về già, cũng không hề lìa khỏi đó.
(Châm Ngôn 22:6).

Thánh Kinh chẳng những bảo những bậc cha mẹ dạy con trẻ con đường chúng phải theo mà còn đưa ra những lý do khiến chúng ta phải để tâm chí và nhiều thì giờ dạy dỗ trẻ thơ:

1. Vâng theo mạng lệnh của Chúa. Mạng lệnh đó chính là lời vàng ngọc được ghi trong Thánh Kinh: Xin đồng bào lắng nghe đây: Chỉ có một mình Chúa Hằng Hữu là Đức Chúa Trời chúng ta mà thôi. Phải hết lòng, hết linh hồn, hết sức yêu kính Chúa Hằng Hữu, Đức Chúa Trời mình. Phải ghi lòng tạc dạ những lời tôi truyền cho đồng bào hôm nay. Cũng phải ân cần dạy dỗ những lời này cho con cái mình khi ở nhà, lúc ra ngoài, khi đi ngủ, lúc thức dậy. Buộc những lời ấy vào tay mình, đeo trên trán mình, ghi những lời ấy trên cột nhà và trước cổng. (Phục Truyền Luật Lệ Ký 6:4-8) Thánh Kinh cũng dạy: Hỡi kẻ làm con cái, hãy vâng phục cha mẹ mình trong Chúa, vì điều đó là phải lắm. Hãy tôn kính cha mẹ ngươi (ấy là điều răn thứ nhứt, có một lời hứa nối theo), hầu cho ngươi được phước và sống lâu trên đất. (Ê-phê-sô 6:1-3)

Đức Chúa Trời là Đấng Khôn Ngoan, khi tạo dựng loài người, thiết lập gia đình, trẻ thơ lúc nào cũng sống nương dựa vào cha mẹ, cần được cha mẹ dạy dỗ dưỡng nuôi. Ngài đặt trên vai cha mẹ trách nhiệm dạy dỗ con ngay khi con còn tấm bé, đồng thời đặt vào trẻ con lòng kính yêu, vâng phục cha mẹ, và biết chu toàn phận làm con, nhờ vậy mà các đơn vị gia đình luôn vững mạnh, nhân loại mới sống còn đến ngày nay.

2. Cha mẹ phải chu toàn trách nhiệm dạy trẻ con đường phải theo vì điều đó đẹp lòng Đức Chúa Trời. Khi chúng ta nghiêm chỉnh dạy trẻ thơ từ tấm bé đến khi chúng lớn lên, chúng sẽ biết đi theo con đường ngay, nẻo chánh. Đức Chúa Trời sẽ chúc phước và hứa ban thưởng cho ai vâng phục, hiếu kính cha mẹ. Sự ban thưởng đó chính là được sự thỏa lòng sống lâu.

3. Lý do thứ ba thúc đẩy chúng ta dạy trẻ con là chúng ta làm điều phải. Cha mẹ là đại diện của Đức Chúa Trời để nuôi dạy con cái. Bậc làm cha làm mẹ nào chu toàn sứ mạng đó, tận tâm dạy dỗ con cái mình theo con đường của Chúa thì được Chúa bảo vệ và đổ mọi phước hạnh từ trời cho họ. Đức Chúa Trời phán rằng: Nếu ai giữ điều răn Ta dạy và yêu mến Ta, thì Ta sẽ thương xót người ấy và con cháu người ấy đến muôn ngàn đời. (Phục Truyền Luật Lệ Ký 5:10)

4. Lý do thứ tư thúc đẩy ta dạy trẻ con vì chúng ta đang gieo những hạt giống tốt, để một ngày nào chúng ta sẽ gặt những bông trái tốt đẹp. Con em chúng ta sẽ nhận được những lời hứa cao quý:

(a) Lời hứa thứ nhất là đời sống hạnh phúc, sống tốt đẹp hơn. Lời Chúa hứa rằng: “Nhờ đó con mới được phúc.” (Ê-phê-sô 3:1a). Thánh Kinh đưa ra hình ảnh của một gia đình hạnh phúc là là gia đình có Chúa và vâng phục Ngài. Thánh Kinh hứa rằng: Chúa muốn cho người Ngài yêu được nghỉ ngơi đầy đủ. Chúa cho chúng ta con cái làm cơ nghiệp, tử tôn là phần thưởng của Ngài. Con sinh trong tuổi thanh xuân, như mũi tên trong tay chiến sĩ. Phúc cho người đông con vì sẽ không bị thua sút, khi tranh chấp với kẻ thù tại cửa thành. (Thi Thiên 127:2b-5)

(b) Lời hứa thứ nhì là được thỏa lòng sống lâu. “Nhờ đó con mới được phúc và sống lâu trên đất.” (Ê-phê-sô 3:1). Thật không có phần thưởng nào lớn hơn dành cho những người con chí hiếu, vừa sống trong hạnh phúc vừa sống lâu sống trong sự thỏa vui suốt trọn đời mình. Vâng phục Chúa là hành động khôn ngoan nhất. Vì tất cả chúng ta cần sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời trong mọi lối đi của con đường đời mình. Ngôi Hai Đức Chúa Trời vì yêu chúng ta đã giáng thế làm người qua Chúa Cứu Thế Jesus để giải cứu ta ra khỏi tội lỗi và ban cho chúng ta sự sống mới, sự sống có mục đích. Chính Chúa Jesus ngày xưa đã bồng các con trẻ trong lòng và chúc phước cho chúng.

Rất mong quý vị và các bạn dùng Thánh Kinh là sách giáo khoa để dạy dỗ con cái và là kim chỉ nam của đời sống mình.

Chúa yêu quý vị, Chúa đến trần gian chết thay cho quý vị. Chúa sẽ ban cho quý vị sự sống phong phú; sự sống vui trong hiện tại và sống hạnh phúc trong cõi vĩnh hằng. Chúa muốn chăm sóc và bảo vệ gia đình của quý vị như lời hứa trong Thánh Kinh rằng: Hãy tin Chúa Cứu Thế Jesus thì ngươi và cả nhà người sẽ được cứu rỗi. (Công Vụ 16:31). Rất mong quý vị đến với Chúa Cứu Thế Jesus ngay giờ nầy.

Kính chào quý vị và các bạn.