Ngọc Diệp

Quý thính giả thân mến,

Một mùa Trung Thu nữa lại qua đi trên xứ Úc Đại Lợi, nghĩa là thêm một lần chúng ta có dịp hồi tưởng lại những mùa Trung Thu đã qua trong đời. Đó là những ngày xa xưa, là lúc cuộc sống không quá vội vã như nhịp sống của xã hội hiện đại; là ánh trăng rằm tháng Tám không bị những cao ốc che khuất, không bị ánh đèn sáng rực của đô thị làm lu mờ; là buổi tối mà chúng ta có thì giờ quây quần cùng gia đình để ngắm ánh trăng rằm soi vằng vặc trong khu vườn nhỏ, uống chén trà sen thơm ngát, ăn miếng bánh Trung Thu béo ngậy; và niềm vui chính trong đêm Trung Thu là lũ trẻ con vui vẻ rước đèn với nhau, ca hát vang lừng trong xóm.

Xa quê hương đã lâu lắm rồi, và có thể nói, thời gian sống nơi xứ người nhiều hơn những ngày sống tại Việt Nam, nhưng bản thân người viết chưa bao giờ được ăn một cái Tết Trung Thu đầy ý nghĩa như những ngày thơ ấu trong gia đình. Trung Thu, trong tâm tưởng tôi vẫn còn lại những ký ức tươi đẹp mà thời gian không thể xóa nhòa. Có một mùa Trung Thu ở Úc tôi nhớ nhà quá đỗi, đã một mình lái xe ra biển vắng. Tôi đi lang thang trên bãi cát, tắm trong ánh trăng vằng vặc, tôi nghe tiếng sóng vỗ dồn dập như đem hết những nỗi nhớ quay quắt trong tôi gởi về quê nhà. Những con gió của đầu mùa Xuân vẫn còn rất lạnh, làm khô đi đôi giòng nước mắt. Nỗi nhớ nhà trong tôi cũng dịu đi theo những bước chân trải dài trên cát. Đó là mùa Trung Thu tôi cảm nhận sâu sắc nhất hai câu thơ:

Cử đâu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi xuống nhớ quê nhà.

Kính thưa quý thính giả,

Trung Thu năm nay trời vẫn còn rất lạnh, nên có lẽ chẳng có ai trong chúng ta nghĩ đến chuyện ngồi ngoài sân để ăn bánh nướng, bánh dẻo và ngắm trăng. Các vị cao niên lại còn phải kiêng đường, kiêng mỡ vì sợ cholesterol và tiểu đường, nên có lẽ cũng chẳng thích ăn bánh Trung Thu nhiều như những năm trước. Ít có em nào ở Úc thích ăn bánh Trung Thu, vì theo vị giác của chúng thì cheesecake hay bánh sinh nhật lại khoái khẩu hơn nhiều.

Tết Trung Thu còn được gọi là Tết Nhi Đồng, là dịp để trẻ con được rước đèn và vui chơi với nhau. Tại các tiểu bang trên toàn nước Úc, nhiều hội đoàn và đoàn thể cũng tổ chức cho trẻ con ăn Tết Trung Thu qua những sinh hoạt lành mạnh, thi làm lồng đèn rất hào hứng và vui nhộn. Nhắc đến trẻ con, Ngọc Diệp xin được dùng thì giờ hôm nay để bàn luận về một số thắc mắc của quý thính giả có liên quan đến kỹ năng giao tiếp nơi trẻ con dẫn đến việc trở nên bặt thiệp xã giao khi chúng trưởng thành.

Khi các con còn thơ dại, chúng ta thường dạy dỗ con cái lúc nào cũng phải thành thật, có sao nói vậy. Khi các con lớn lên, một số cha mẹ lại phàn nàn sao con mình thiệt thà như đếm, không biết bặt thiệp, nói chuyện tế nhị như con người ta.

Hãy thử tưởng tượng chúng ta tổ chức một tiệc sinh nhật cho cậu con trai vừa tròn 8 tuổi. Đến lúc mở quà, thằng bé háo hức xé hết lớp giấy gói quà, rồi nhìn thoáng qua xem món quà ấy có đúng như nó mong đợi hay không. Trong vài giây đồng hồ, nó ném món quà sang một bên và tuyên bố: “Con không thích cái này đâu!” Thế là con chị của nó hoặc thằng em vội vàng lên tiếng: “Vậy thì cho chị đi nhe”; “Vậy thì cho em nhe”. Birthday boy gật đầu: “Yeah, lấy đi!”

Và thế là món quà mà rất có thể là Dì Hai của nó đã tốn cả buổi trời để rảo khắp mấy tiệm đồ chơi mới mua được, giờ đây lập tức được đổi chủ, và người chủ mới háo hức đem ra một góc phòng để bày ra chơi liền. Birthday boy cũng không lấy thế làm phật lòng, mà nó vội vàng tiếp tục mở món quà khác. Nếu gặp món quà không đúng ý nó mong đợi, nó lại để sang một bên và tiếp tục mở món quà thứ ba, thứ tư. Gặp đúng món đồ chơi mà nó thích, thì nó liền mở ra chơi ngay và không còn muốn mở những món quà khác nữa.

Thử đặt chúng ta vào vai trò của Dì Hai. Dĩ nhiên, là người lớn thì Dì Hai cũng đâu chấp nhất gì thằng cháu trai của mình. Nhưng có lẽ Dì Hai cũng hơi buồn trong lòng chút xíu, vì Dì Hai đã phải tốn cả buổi trời để rảo khắp mấy tiệm bán đồ chơi mới chọn mua được món quà sinh nhật mà Dì Hai rất đắc ý cho thằng cháu trai, vậy mà nó chẳng buồn ngó ngàng đến, thậm chí lại còn đem cho đứa khác liền.

Làm cha làm mẹ, chắc chắn chúng ta cũng thấy hơi ngượng vì thái độ của thằng bé. Nếu nó là một đứa trẻ lớn tuổi hơn một chút, chắc nó sẽ bị la rầy liền. Dĩ nhiên, một đứa trẻ thường không bao giờ để ý đến giá trị của món quà, và món quà mà nó thích chưa chắc đã là món quà đắt tiền nhất, mà chỉ đơn giản là một món đồ chơi nó thích và đang mong ước. Tuy nhiên, thái độ của đứa trẻ có thể làm cho người khác bị tổn thương, dù chỉ là một tổn thương rất nhẹ.

Kính thưa quý thính giả,

Trẻ con khi mới sinh ra thường không có kỹ năng giao tiếp bẩm sinh, mà đó là cả một quá trình học hỏi trực tiếp qua kinh nghiệm sống trong gia đình, học đường và xã hội chung quanh. Người lớn thường không để ý đến sự hiện diện của đứa trẻ ở bên mình khi họ trò chuyện với nhau, hoặc bình phẩm về một người quen hay một sự kiện nào đó trong xã hội. Đứa trẻ nhìn cách cha mẹ chúng trò chuyện, đối xử với nhau và với mọi người trong sinh hoạt hàng ngày, để rồi chúng cũng học hỏi theo như cách hành xử của cha mẹ một cách tự nhiên, không có ý thức.

Ở đây, chúng ta không đặt tiêu chuẩn đúng hay sai, tốt hay xấu, mà chỉ thuần túy bàn về những hậu quả tất yếu xảy ra nơi đứa trẻ khi chúng trưởng thành, dựa trên những kinh nghiệm mà đứa trẻ đã sống từ thuở ấu thơ.

Người viết xin được dùng câu chuyện một anh chàng đem nón đi bán dạo để minh họa cho điều này.

Giữa buổi trưa hè ở một làng quê ven rừng, người bán nón mệt mỏi ngồi dựa một gốc cây để tạm nghỉ chân. Gió mát hiu hiu thổi, ngồi dưới bóng râm của một tàng cây lớn, người bán nón ngủ quên trong chốc lát. Khi tỉnh giấc, anh ta giật mình khi nhận ra chẳng còn một cái nón nào trên chiếc xe đạp cả. Nhìn lên cành cây cao, anh thấy lũ khỉ nhỏ đã lấy hết nón của anh mà đội lên đầu. Anh la hét om sòm, lấy đá chọi lên chúng, nhưng lũ khi chỉ la chí chóe rồi chuyền sang cành cây cao hơn nữa. Đến lúc mệt mỏi và bó tay, anh giận dữ ném chiếc nón đang đội trên đầu của mình xuống đất. Và kìa, lạ thay, lũ khỉ cũng bắt chước anh mà lấy nón ném xuống đất.

Dĩ nhiên, trẻ con không phải là lũ khỉ nhỏ, nhưng câu chuyện này chỉ nhằm minh họa cho hành động bắt chước một cách không ý thức của trẻ con theo cách hành xử của cha mẹ hoặc người lớn trong gia đình. Vì thế, chúng ta nên thận trọng trong lời nói và hành động của mình. Có thể nói, chính thái độ và cách hành xử của chúng ta có thể gieo vào lòng trẻ con những thắc mắc về cách hành xử của người lớn. Đứa trẻ có thể nhanh chóng nhận thức được rằng cha mẹ không hoàn toàn hành xử theo những gì họ dạy cho con cái.

Trở lại vấn đề khả năng giao tiếp nơi trẻ con. Chúng ta có thể dạy đứa trẻ những kỹ năng giao tiếp nho nhỏ khi chúng còn thơ dại. Thí dụ: cho dù đó không phải là món quà sinh nhật mà nó mong ước, nó vẫn có thể nói cám ơn Dì Hai và đặt món quà ấy lên bàn trước khi mở món quà khác. Điều đứa trẻ cần phải học, ấy là thái độ trân trọng đối với bất cứ một món quà nào hoặc một thái độ ân cần tử tế nào mà nó nhận được, cho dù món quà ấy nhỏ đến đâu đi nữa.

Tấm lòng biết trân quý những điều nhỏ nhặt mình nhận được, sẽ dẫn đến thái độ sống ân cần và kỹ năng giao tiếp khi đến tuổi trưởng thành như Thánh Kinh đã nói:

“Ngay cả trẻ con cũng được bày tỏ qua hành động;
Trong sự cư xử của chúng, trong sạch hay ngay thẳng.”
(Châm Ngôn 20:11)

Và rằng:

“Lòng người phản ánh con người;
Giống như mặt một người phản chiếu trong nước.”
(Châm Ngôn 27:19)

Ngọc Diệp xin tạm chia tay quý thính giả nơi đây. Kính chúc quý thính giả một cái Tết Trung Thu vui vẻ bên những người thân trong gia đình.