Kính mời quý vị bắt đầu cuốn sách Bí Quyết Để Có Một Cuộc Sống Hạnh Phúc tại đây
Thưa quý thính giả,
Tuần qua chúng ta đã được nghe tiến sĩ David Ireland nói về Giá Trị Của Quan Điểm và đồng thời ông cũng kêu gọi chúng ta nên thường xuyên kiểm soát và định giá lại quan điểm của mình. Theo ông, quan điểm được hình thành qua mỗi một kinh nghiệm trong cuộc sống. Cách bạn nhìn về người khác, cách bạn cảm nhận về mặt tình cảm, cách bạn diễn giải thế giới quanh mình và ngay cả sự đánh giá bạn đưa ra, tất cả đều do quan điểm của bạn định hình. Vì vậy, nếu chúng ta không cẩn thận, thì những phản ứng với các khủng hoảng, nan đề trong cuộc sống, hay các mối tương giao không mấy dễ chịu với người khác đều sẽ dẫn đến nhiều suy nghĩ đưa đến một quan điểm sai trật. Xét theo một khía cạnh, quan điểm, chứ không phải hoàn cảnh của bạn, có thể là nguyên nhân gây ra sự đau khổ cho bạn. Vì vậy, thường xuyên kiểm tra quan điểm là một việc quan trọng.
Chúng ta cũng đã nghe ông Daniel Goleman tác giả của quyển sách nổi tiếng Working with Emotional Intelligence (Làm việc với sự thông minh về mặt cảm xúc) nhấn mạnh rằng nhận thức về cảm xúc là một trong những kỹ năng cơ bản cần thiết để trở nên thông minh về mặt cảm xúc. Nhận thức về cảm xúc chỉ đơn giản có nghĩa là khả năng nhận biết cảm xúc của bạn và những ảnh hưởng của cảm xúc ấy. Bạn càng hòa hợp với những cảm xúc của bản thân và khả năng nhận biết những cảm xúc dẫn bạn đến một quan điểm không chính xác, bạn càng thông minh về mặt cảm xúc và càng hạnh phúc.
Trở lại với tác giả David Ireland, ông đã viết về cố tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln trong quyển sách “Bí Quyết Để Có Một Cuộc Sống Hạnh Phúc” như sau:
Abraham Lincoln đã tập một thói quen không bộc lộ thái độ giận dữ nơi công cộng. Ông nhận thấy rằng việc tránh những mâu thuẫn trong quan hệ mà những cơn giận bộc phát có thể gây ra, đặc biệt từ một quan điểm vội vã, là điều quan trọng. Thay vì bộc lộ thái độ giận dữ, ông sẽ diễn đạt suy nghĩ của mình trong một lá thư dài với bên đối phương. Gary McIntosh, một sinh viên nghiên cứu kiểu lãnh đạo của Abraham Lincoln viết: “khi đó, ông sẽ cứ tiếp tục viết lá thư, thỉnh thoảng đọc lá thư ấy cho đến khi cơn giận được dẹp bỏ và cuối cùng là bỏ lá thư ấy đi.” Chính bằng cách này, ông có thể điều khiển những cảm xúc của mình mà không cần xúc phạm đến người khác, vốn là điều có thể tạo nên rào cản cho việc lãnh đạo của ông.” Sự thông thạo của Lincoln trong việc kiểm tra quan điểm của bản thân, điều đã có ảnh hưởng tích cực đến hành vi của ông, là một trong những cách ông duy trì sự tự chủ và trạng thái tinh thần vui vẻ cũng như khiến những người xung quanh phải kính trọng mình.
Thói quen giải quyết các xung đột của Lincoln đã đưa đến giá trị của hành vi hướng nội. Bạn có thể học cách thông thạo quan điểm đúng đắn khi áp dụng cách tiếp cận gồm bốn bước trong việc xử lý những khó khăn. Hãy tự hỏi mình những câu sau:
- Tôi có đang phản ứng lại theo cách bốc đồng không?
- Đây có phải là điều tệ hại nhất có thể xảy đến với tôi không?
- Tôi muốn tương lai mình sẽ như thế nào?
- Làm thế nào tôi thiết lập một chiến lược đạt được hạnh phúc như một phần trong giải pháp toàn diện?
Bốn điểm này có thể được điều chỉnh và cá nhân hóa để giúp bạn trong việc hình thành những quan điểm chính xác nhất. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là tìm ra cách thức để đánh giá cách bạn nhìn về mọi việc. Bạn không thể có hạnh phúc nếu sử dụng những đánh giá sai trật. Cảm xúc thường có liên hệ với cách chúng ta diễn giải sự việc, vốn là điều được hình thành từ quan điểm của bản thân. Bốn điểm trên giúp bạn phát triển một quan điểm đúng đắn có thể dẫn đến hạnh phúc. Chúng ta hãy lần lượt xét đến từng điểm một.
Tôi có đang phản ứng lại theo cách bốc đồng không?
Cách đây khoảng bốn năm, vào ngày 1 tháng 4, ngày mà chúng ta gọi là Cá tháng tư, April Fools’ Day, con gái tôi – Danielle – đã trêu chọc tôi một vố. Vào ngày Cá tháng tư, những người tinh nghịch sẽ cố đưa ra những trò đùa để khiến gia đình hay bạn bè tin là thật. Thời gian ấy, tôi đang bận rộn viết một kế hoạch công việc và hoàn toàn quên khuấy hôm đó là ngày Cá tháng Tư.
Hôm đó, ở trường, Danielle và bạn bè tuổi thiếu niên đã trêu chọc lẫn nhau cũng như trêu bất kỳ “nạn nhân” nào mà bọn trẻ tìm được. Khi tôi vừa về đến nhà, Danielle báo cho tôi với một vẻ mặt buồn bã rằng: “Bố ơi, hôm này con bị đuổi học rồi”. Do luôn chú trọng đến việc học của con cái, ngay lập tức, tôi cảm thấy thật tức giận trong lòng. Nhưng vì biết rằng việc để bùng nổ cơn tức giận không phải là một cách tốt nhất để xử lý trong tình huống này, tôi đi đi lại lại trước khi đưa ra lời đáp cho con gái. Khi tôi ngừng lại và sắp sửa đưa ra câu trả lời, thì con gái tôi bật cười lớn tiếng trêu rằng: “A ha, Cá tháng tư, con chỉ đùa thôi bố ơi!” Rồi con tôi bỏ vào nhà bếp lấy bánh ăn.
Con tôi không hề biết điều gì đã diễn ra trong lòng tôi. Lúc đó, tôi sắp sửa thốt ra điều mà tôi không bao giờ nên nói – một lời nhận xét bốc đồng sắp sửa vọt ra khỏi miệng tôi. Dù con tôi chỉ trêu chọc tôi chút ít, nhưng mãi nửa tiếng sau, cơn giận mới nguôi đi trong lòng tôi. Khi đã bình tĩnh trở lại, tôi nhận ra rằng một câu trả lời trong phút tức giận nhất thời khi nhận được những tin tức xấu có một tầm ảnh hưởng mang sức tàn phá, hủy diệt tai hại như thế nào. Vì vậy, bạn hãy thiết lập một nguyên tắc để bạn không phải phản ứng trong phút bốc đồng trước những tin xấu và bạn sẽ tìm thấy sự thỏa lòng. Một câu trả lời bình tĩnh sẽ giúp bạn giữ được tinh thần tích cực.
Đây có phải là điều tệ hại nhất có thể xảy đến với tôi không?
Câu hỏi này đưa ra một quan điểm lâu dài liên quan đến những tin tức xấu hay những hoàn cảnh không vui. Khó khăn mà bạn đang đối diện cần được nhìn nhận trong cái nhìn toàn diện cả cuộc đời bạn. Vì vậy, bạn nên tự hỏi mình: “tình huống không vui này có phải là điều tệ hại nhất có thể xảy đến với tôi không?” Câu trả lời sẽ luôn là “không, không phải vậy”. Chính câu trả lời “không” này sẽ giúp bạn định hình một quan điểm đúng đắn và rào chắn gìn giữ tâm trạng cảm xúc của bạn. Bộ lọc trí tuệ này trở thành một điểm kiểm soát giúp bạn đạt được và duy trì hạnh phúc.
Aleksandr Solzhenitsyn* đã viết: “chỉ khi đang nằm trên chiếc nệm rơm thối rữa trong tù, tôi mới nhận ra trong bản thân mình những khuấy động đầu tiên của điều thiện. Dần dần, tôi nhận ra rằng ranh giới giữa điều thiện và điều ác không phải qua những tâm trạng, hay giữa các giai cấp, hoặc các đảng phái chính trị, mà qua chính tấm lòng của mỗi con người… Trong tấm lòng của bản thân, tôi nuôi dưỡng tâm hồn mình và tôi có thể nói mà không ngần ngại rằng: “Hỡi nhà tù, thật mày mắn vì ngươi đã dạy cho ta một bài học trong cuộc đời mình. ”
Trở lại với những lời tuyên bố của Aleksandr Solzhenitsyn, chúng ta thấy những lời này diễn tả khám phá của Solzhenitsyn rằng chính ông mới là người có quyền điều khiển quan điểm của bản thân ngay cả khi bị cầm tù trong trại lao động khổ sai. Vậy thì, ngay cả trong những tình huống khủng khiếp như trại tập trung, con người vẫn có thể điều khiển một quan điểm đúng đắn thì chẳng phải chúng ta cũng có thể thực hiện điểm kiểm soát này trong những tình huống ít khó khăn hơn sao? Cuối cùng, chỉ có bạn mới trả lời được câu hỏi: Đây có phải là điều tệ hại nhất có thể xảy đến với tôi không? Câu trả lời sẽ ảnh hưởng đến quan điểm của bạn về hạnh phúc.
Chúng tôi xin tạm biệt quý thính giả thân mến nơi đây, và xin hẹn gặp lại quý vị tuần sau. Ước mong được quý thính giả đón nghe tiếp phần đọc sách hay của Phát Thanh Hy Vọng. Chúng tôi rất hân hạnh được nghe ý kiến đóng góp của quý thính giả gởi về qua hộp thư điện tử của chúng tôi. Kính chúc quý vị một cuối tuần an vui.
* Chú thích: Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn là một nhà văn lỗi lạc người Nga. Ông còn là nhà viết sử và kịch nổi tiếng. Ông được giải thưởng văn chương Nobel vào năm 1970. Qua các tác phẩm văn chương của ông, ông đã giúp cho thế giới chú ý và biết đến Gulag, một trại lao động khổ sai dưới thời Liên Bang Sô Viết. Ông bị lưu đày tại đó vào năm 1974, và chỉ cho đến năm 1994 ông mới được trở về Nga.