Thưa quý vị,

Thánh Kinh cho biết kiến là một trong bốn loài vật nhỏ nhưng khôn ngoan: "Có bốn loài vật tuy nhỏ bé nhưng khôn ngoan: Con kiến là loài yếu ớt, dự trữ thực phẩm suốt mùa hạ; Con thỏ rừng biết ẩn mình trong hốc đá; Con châu chấu tuy không có lãnh tụ, nhưng bay thành đội ngũ; Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được, vào ở trong cung vua". (Châm Ngôn 30:24-28)

Khối óc của loài kiến chỉ có 250,000 tế bào. Trong khi khối óc con người có đến 10 tỉ tế bào. Như vậy phải có 40,000 khối óc của kiến hợp lại mới lớn bằng khối óc của một người? Thế mà từ loài vật bé nhỏ nầy đã cho chúng ta hai bài học. Bài học thứ nhất là bản tính siêng năng, chịu khó làm việc. Bài học thứ nhì là kế hoạch khôn ngoan của kiến: biết tích cốc phòng cơ, biết đặt trước kế hoạch để bảo tồn sự sống của chúng. Dầu với thân hình tí hon, khối óc cực nhỏ nhưng kiến biết đâu là mùa Hạ, đâu là mùa Đông, biết lúc nào phải cật lực làm việc, lúc nào nghỉ ngơi. Đối với kiến, sự tính toán lúc nào cũng đi với hành động. Chúng ta thường thất bại về cách quản lý thì giờ của chính mình. Cho nên câu hỏi đặt ra cho chúng ta là: Chúng ta có bị ám ảnh bởi cái quá khứ của mình, hay lo sợ cho tương lai hoặc biết sống cho hiện tại, hoặc là biết tận dụng mọi cơ hội, không bỏ sót bất cứ dịp tiện trong đời sống hiện nay?

Các nhà nghiên cứu đã thử tìm cách làm thế nào để dụ kiến ra khỏi tổ đúng vào 12 giờ. Để thực hiện điều này, mỗi ngày, vào giờ đó họ đặt trước tổ một miếng bông có tẩm mật ong, nhưng kiến rất khôn, thay vì cố gắng đoán giờ, chúng cử 2 con kiến trực tại nơi đặt “miếng mồi”. Khi thức ăn đưa vào, những con kiến trực vội vã đi "báo cáo". Và chỉ khi đó, tất cả đàn kiến mới vội vã đi ăn. Sau đó các nhà nghiên cứu bắt giữ những con kiến trực, đàn kiến liền thay phiên trực 15 phút một lần. Nhóm nghiên cứu vừa “nhốt” những con kiến trực vào trong lọ thì hai con kiến khác xuất hiện. Khi hai con kiến này đi báo có thức ăn, mồi lập tức được cất đi. Đàn kiến kéo ra và không thấy thức ăn, chúng phản ứng bằng cách kéo ra “biểu tình” và sau đó, 3 ngày liền không xuất hiện. Chỉ khi thức ăn được đặt ngay tại lối vào, chúng mới có mặt.

Một điều lý thú khác nữa là khi đàn kiến muốn dời tổ đến một địa điểm mới, chúng tổ chức một cuộc họp chung. Có vẻ như có một số kiến đòi phải chuyển đi, còn số khác không đồng ý. Nhưng đến sáng sớm sau đó, khi những con kiến muốn đi lật đật thu xếp nhộng và ấu trùng để rời tổ, thì những kiến không đồng ý đành phải tuân hành, và cuối cùng cả đàn đều dời tổ.

Để nhắc nhở những ai sống trong sự thụ động, lười biếng, Thánh Kinh dạy rằng: Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đi đến loài kiến; Khá xem xét cách ăn ở nó mà học khôn ngoan. (Châm Ngôn 6:6)

Thật vậy, dù kiến là loài vật nhỏ bé nhưng cần cù và chăm chỉ. Tổ chức của loài kiến rất giống như tổ chức thu nhỏ của xã hội loài người chúng ta. Chúng có những ranh giới và những quy định riêng cần phải được tôn trọng. Như con người với nhiều chủng tộc khác nhau như da đen, da trắng, da vàng, da đỏ… có những lãnh thổ và quốc gia riêng, loài kiến khác nhau như kiến đen, kiến lửa, kiến càng… cũng có lãnh thổ riêng, khu vực sinh sống riêng của mình.

Trong tác phẩm “Dế Mèn Phiêu Lưu Ký” của nhà văn Tô Hoài, khi chú dế mèn với cương vị là sứ giả hòa bình đến thăm vương quốc của loài kiến, chú nhận thấy dễ dàng rằng loài kiến cũng có những cấp bậc: cao nhất là kiến chúa, rồi đến các loài kiến khác như kiến chỉ huy, kiến thợ… Loài kiến phải mất rất nhiều thời gian để xây một tổ kiến. Chúng ta khâm phục loài kiến vì chúng không hề nản lòng trước những khó khăn. Khi tổ của chúng bị phá tan, sau một thời gian sau chúng sẽ xây dựng lại như cũ. Thật giống như nhà bác học Newton đã từng nói rằng: “Muốn thành công mỗi người chúng ta chỉ cần 1% là trí thông minh, còn 99% còn lại là sự cần mẫn trong công việc”.

Sau nhiều năm quan sát những thói quen xã hội của loài kiến Temnothorax-albipenni, giáo sư Nigel Franks và Tom Richardson tại Trường đại học Bristol (Anh quốc) đã tìm được những điều lý thú mà chúng ta cần học hỏi.

1. Có 2 loại "kiến lãnh đạo" và "kiến nhân viên". Khi tìm thức ăn, "kiến nhân viên" ghi nhớ các địa điểm có thức ăn và dùng râu để báo cho "kiến lãnh đạo". "Kiến lãnh đạo" dạy "kiến nhân viên" cách để định vị thức ăn và nhớ nơi đặt thức ăn. "Kiến lãnh đạo" hướng dẫn "kiến nhân viên" bò từ ổ của chúng đến nơi có thức ăn bằng cách đi nối đuôi nhau. Theo Giáo sư Nigel Franks: “Việc hướng dẫn, chỉ dạy lẫn nhau trong loài kiến không đơn thuần là sự bắt chước. Kiến tuy là loài động vật có bộ não nhỏ hơn của người nhiều triệu lần nhưng lại rất giỏi trong “công tác” dạy và học”. Những con "kiến lãnh đạo" dẫn đường cho các con "kiến nhân viên" đến chỗ có thức ăn, và trên đường đi kiếm ăn, cả lãnh đạo lẫn nhân viên đều tự động điều chỉnh vận tốc cho ăn khớp với nhau. Nếu khoảng cách giữa con "kiến lãnh đạo" và "kiến nhân viên" quá gần, "kiến lãnh đạo" sẽ đi mau hơn. Nếu khoảng cách quá xa, "kiến lãnh đạo" sẽ đi chậm lại.

2. "Kiến lãnh đạo" tìm thức ăn một mình nhanh hơn 4 lần khi chúng đi cùng những con "kiến nhân viên". Chỉ dẫn và dạy dỗ nhân viên ghi nhớ các địa điểm có thức ăn và truyền tín hiệu cho nhau bằng râu là quá trình chậm hơn nhiều. Thỉnh thoảng một số con "kiến lãnh đạo" "ngoạm" bằng miệng và "lôi" những con kiến nhân viên đến nguồn thức ăn. Cách này nhanh gấp 3 lần so với cách đi nối đuôi nhau. Các kiến lãnh đạo dường như sẵn sàng sửa đổi hành vi của những con kiến khác và chấp nhận giảm hiệu quả riêng của chúng.

3. Theo các nhà nghiên cứu Thụy Sĩ thuộc Trường Đại học Lausanne, loài kiến cũng biết áp dụng những biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng như dùng chất hóa học để khử trùng tổ kiến. Nhờ vậy tỉ lệ sống tăng gấp đôi. Loài kiến Formica paralugubris ở vùng Vaud thuộc dãy núi Jura, Thụy Sĩ, thường tha những viên nhựa đến từ những cây thông hay trên đất rồi mang về đặt khắp nơi trong tổ kiến. Nhựa thông này ức chế sự tăng trưởng của ít nhất hai vi sinh vật nguy hiểm tiềm ẩn cho tổ kiến là vi khuẩn Pseudomonas fluorescens và nấm Metarhizium anisopliae. Phương pháp khử trùng này đặc biệt có lợi cho môi trường, vì nhựa thông không mang mầm bệnh ảnh hưởng đến loài kiến.

Thưa quý vị và các bạn, chúng ta học được nơi loài kiến là biết hoạch định dự án cho tương lai của mình, biết tận dụng thì giờ hiện tại. Thánh Kinh chép: Làm việc gì, nên làm hết sức mình, vì trong cõi chết là nơi ta phải đến, nào có công việc, kế hoạch, tri thức, khôn ngoan gì đâu? (Truyền Đạo 9:10)

Có một thanh niên kia là con của một người lang bạt. Cậu thanh niên nầy làm thâu ngân viên cho một cửa tiệm, nhưng cửa tiệm bị lỗ. Anh ta mua phần hùn một cửa tiệm khác, nhưng việc làm ăn lại bị thất bại. Anh ứng cử vào quốc hội Mỹ nhưng cả hai lần bị thất bại. Anh ứng cử chức vụ phó tổng thống nhưng cũng bị thất bại. Nhưng sau cùng người thanh niên nhiều lần thất bại đó đã trở thành vị tống thống thứ 16 của nước Mỹ có công giải phóng nô lệ, người đó là Abraham Lincoln.

Cũng có một cậu bé khác bị gán cho cái tên là “kẻ chậm hiểu”. Thầy giáo khuyên là cậu nên nghỉ học vì đầu óc kém cỏi quá. Cậu cố gắng dự kỳ thi tuyển vào trường học ở Thụy Sĩ nhưng lại thi rớt. Ba lần xin dạy học nhưng cả ba lần đều bị từ chối. Nhưng rồi đến năm 26 tuổi cậu nhận được giải Nobel hòa bình. Người đó là nhà bác học Albert Einstein.

Abraham Lincoln và Albert Einstein đều giống nhau ở điểm là làm việc gì, đều làm hết sức mình, biết tận dụng thì giờ, biết đặt kế hoạch cho đời sống.

Thưa quý vị,

Loài kiến cho ta bài học thật giá trị vì nếu ta sống mà không biết hướng để đi, sống mà không có kế hoạch nhất là chuẩn bị cho cõi đời đời của mình thì là cả một sự phí phạm. Khi cuộc đời chấm dứt chúng ta sẽ nuối tiếc, phải đối diện với sự tối tăm và tuyệt vọng.

Khi đến trần gian Chúa Cứu Thế Jesus đã dạy con người phải nắm dịp tiện, nắm ngay cơ hội. Chúa phán: “Trong một ngày chỉ mười hai giờ có ánh sáng, ai đi trong những giờ ấy sẽ không vấp ngã, nhưng ai đi trong đêm tối sẽ vấp ngã vì không có ánh sáng.” (Giăng 11:9-10)

Rất mong quý vị mau đến với Chúa đang khi còn dịp tiện, mau nhận ơn cứu rỗi của Ngài vì một khi hơi thở chấm dứt chúng ta sẽ không còn có cơ hội thứ hai. Trên một xa lộ của một thành phố tại Hoa Kỳ có một hàng chữ lớn trên bảng quảng cáo: Khá sửa soạn mà gặp Đức Chúa Trời ngươi. (A mốt 4:12b) Quý vị chuẩn bị cho cõi đời đời của mình chưa? Nếu không thì không có sự nuối tiếc nào lớn hơn! Thánh Kinh cũng cho ta lời hứa: “Đạo rất gần con. Đạo ở ngay trong miệng, trong lòng con”. Đó là Đạo đức tin chúng tôi hằng công bố: Nếu miệng anh em xưng nhận Jesus là Chúa, và lòng anh em tin Đức Chúa Trời đã khiến Ngài sống lại thì anh em được cứu rỗi. (Rô-ma 10:9-10)

Chúa yêu quý vị, Ngài trân quý quý vị, Ngài đã dùng mạng sống Ngài để cứu chuộc quý vị khỏi án phạt của tội lỗi. Rất mong quý vị chuẩn bị cho cõi đời đời mình bằng cách tiếp nhận tặng phẩm của Chúa ban ngay giờ nầy và trung thành theo Ngài trọn đời mình.

Kính chào quý vị và các bạn.