“My Mother’s Gift” by Suzanne Chazin - Tùng Trân chuyển ngữ

Tôi lớn lên trong một thị trấn nhỏ, nơi ngôi trường tiểu học chỉ cách nhà có mười phút đi bộ. Vào thời đó, trong giờ ăn trưa, lũ học trò chúng tôi được phép đi về nhà và thường có mẹ ở nhà làm sẵn bữa trưa để chờ con mình.

Hồi đó, tôi không hề nghĩ điều này là quá xa hoa, bởi vì, thật mà khó có được như vậy trong cái xã hội bận rộn của ngày hôm nay, khi cả cha lẫn mẹ đều phải đi làm trong nơi công sở, đầu tắt mặt tối quanh năm suốt tháng. Ấy vậy mà hồi đó, tôi xem điều đó là điều hiển nhiên thôi, khi mẹ tôi là người chuẩn bị các bữa ăn trưa cho tôi, là người thưởng thức và khen ngợi các bức tranh nguệch ngoạc vẽ bằng mấy ngón tay của tôi và cũng là người theo dõi các bài tập làm ở nhà cho tôi. Tôi chẳng bao giờ thắc mắc, tại sao một người phụ nữ thông minh và có nhiều hoài bão như mẹ tôi, người có cả một nghề nghiệp chuyên môn trước khi sinh ra tôi và có thể trở lại công việc bất cứ lúc nào, lại dành thời gian chỉ cho tôi thôi, trong những giờ ăn trưa của tôi trong những năm tháng ở bậc tiểu học.

Tôi chỉ biết có một điều, đó là khi hồi kẻng trưa vang lên, tôi bèn cắm đầu cắm cổ chạy một mạch về nhà. Mẹ tôi thường đứng ở đầu cầu thang ngóng đợi, miệng mở một nụ cười khi vừa thấy tôi, làm như thể tôi là điều gì quan trọng nhất trong đời của mẹ. Cũng bởi điều này mà tôi biết ơn mẹ vô cùng.

Một buổi ăn trưa với mẹ khi tôi còn học lớp ba sẽ vĩnh viễn là một kỷ niệm không bao giờ phai nhạt trong đời tôi. Hồi đó, tôi được chọn đóng vai công chúa cho một vở kịch trong trường và liên tiếp mấy tuần lễ, mẹ đã chịu khó tập dợt giúp tôi thuộc lòng những lời đối thoại. Dầu cho tôi đã thuộc làu làu ở nhà, ấy vậy mà ngay khi chân tôi vừa bước lên sân khấu của trường, thì mọi lời đều rủ nhau biến mất đi đâu hết trong đầu tôi.

Cuối cùng, thì cô giáo phải để tôi qua một bên. Cô giải thích rằng cô vừa viết xong phần kể chuyện để dẫn nhập cho vở kịch và cô yêu cầu tôi đổi qua vai người kể chuyện. Những lời của cô giáo nói với tôi thật là tử tế, nhưng vẫn như kim nhọn, đâm thấu vào tâm hồn tôi, nhất là khi thấy vai công chúa của mình, cô giáo đã giao cho một bạn khác.

Tôi không kể cho mẹ về chuyện này khi về nhà ăn trưa với mẹ ngày hôm ấy. Nhưng mẹ vẫn cảm nhận có điều gì bất ổn nơi tôi, do vậy, thay vì đề nghị dợt lại vở kịch như mọi hôm trước đó, mẹ hỏi tôi có muốn đi dạo trong sân vườn với mẹ không. Đó là một ngày đầu xuân tuyệt đẹp với những đọt xanh vừa mới nhú trên những giây hồng leo lên giàn. Bên dưới cây bàng tỏa rộng, chúng tôi thấy những cụm hoa bồ công anh vàng tươi vừa mới nhú lên từ dưới đám cỏ xanh, tưởng chừng như một họa sĩ vừa mới khẽ chạm vào bức tranh phong cảnh một vài chấm li ti màu hoàng kim.

Tôi nhìn thấy mẹ cẩn thận cúi xuống bên cạnh một cụm hoa bồ công anh trên thảm cỏ, rồi nói: “Chắc mẹ phải nhổ bỏ đi những cụm hoa cỏ dại này”. Mẹ vừa giật mạnh lên đến tận rễ một chùm hoa cỏ vừa mới nở, vừa nói: “Từ rày về sau, vườn nhà mình chỉ có hồng nhung thôi”

Thấy mẹ làm vậy, tôi liền phản kháng: “Nhưng con thích những cụm hoa bồ công anh này! Hoa nào cũng đẹp cả, kể cả hoa cỏ dại này nữa, mẹ ơi!”

Đến đây, mẹ tôi ngước lên nhìn tôi thật nghiêm trang, rồi hỏi: “Đúng vậy, mỗi loại hoa đều đem đến cho mình một niềm vui theo cách riêng biệt của nó, phải không con?” Tôi gật đầu với mẹ, trong lòng thấy vui vui vì đã thuyết phục được mẹ.

Liền sau đó, mẹ nói tiếp: “Điều đó không những đúng với hoa, mà với con người nữa, con à! Không ai cũng trở thành công chúa, nhưng chẳng có gì đáng hổ thẹn về điều đó cả!”

Cảm thấy được nhẹ nhõm vì mẹ đã đoán được niềm đau của tôi, tôi òa lên khóc và kể cho mẹ nghe những gì đã xảy ra ở trường vào buổi sáng hôm đó. Mẹ tôi lắng nghe và cười khích lệ tôi: “Nhưng con sẽ là một người kể chuyện tuyệt vời”.

Mẹ nhắc lại rằng tôi thường thích đọc vang cho mẹ nghe những quyển sách truyện, rồi nói thêm “Cái phần kể chuyện cũng quan trọng như là cái vai công chúa vậy”.

Trong những tuần lễ sau đó, với sự khích lệ không thôi của mẹ, tôi bắt đầu cảm thấy hãnh diện về vai trò của mình. Mỗi buổi trưa là mẹ giúp tôi đọc thật lưu loát phần kể chuyện, rồi hai mẹ con bàn bạc xem tôi phải ăn mặc ra sao cho phù hợp với vai trò.

Trong đêm trình diễn ở trường, đứng sau sân khấu, tôi cảm thấy lo sợ. Chỉ còn vài phút nữa thôi trước khi vở kịch bắt đầu, cô giáo đến bên tôi nói rằng: “Mẹ trò nhờ cô trao lại cái này cho trò” rồi sau đó cô trao cho tôi một cái hoa bồ công anh. Những cánh hoa mềm đã bắt đầu rủ xuống và cả cái hoa nằm nghiêng lệch thật lười biếng trên cuống hoa. Tuy vậy, chỉ cần nhìn đến nó, biết rằng mẹ đang ngồi đâu đó ở dưới hàng ghế kia, và rồi nhớ lại lời mẹ trong giờ ăn trưa mấy tuần trước, khiến tôi lấy lại niềm hãnh diện và thêm phần tự tin trong vai trò sắp tới của mình.

Sau vở kịch, tôi mang về nhà cái hoa mẹ gởi mà tôi đã cẩn thận nhét vào cái tạp dề trong bộ y phục trình diễn của tôi. Mẹ tôi đã ép cái hoa này giữa hai trang giấy của một quyển tự điển, rồi chúng tôi bật cười khi nghĩ rằng trên thế gian này, có lẽ chỉ có mẹ con chúng tôi mới chịu khó ép giữ cái bông hoa cỏ dại đã héo úa này.

Tôi thường hồi tưởng về những buổi mẹ con ăn trưa với nhau. Đó là những dấu phết trong trang nhật ký tuổi thơ của tôi, những khoảnh khắc lắng đọng cho tôi nhìn thấu rằng cuộc đời không phải đo bằng những bậc thang đi lên, nhưng là gồm tất cả những điều bình thường mỗi ngày và những niềm hạnh phúc được san sẻ với người thân yêu.

Cách đây mấy tháng, mẹ có đến thăm tôi. Tôi nghỉ làm hôm đó để đưa mẹ đi ăn trưa với tôi. Nhà hàng thật là tấp nập vào giờ trưa với những người làm kinh doanh hay lo dịch vụ, vừa ăn, vừa thương lượng mà mắt thì cứ liếc nhìn đồng hồ. Giữa khung cảnh xôn xao như vậy, mẹ tôi, giờ đã về hưu, ngồi đó với tôi. Nhìn khuôn mặt mẹ, tôi đoán là mẹ đang bị lôi cuốn bởi sự nôn nả của những người bận rộn với công ăn việc làm. Tôi nói: “Mẹ, chắc mẹ chán ngắt khi phải ở nhà hồi con còn nhỏ, phải không mẹ?”

“Chán hả? Quanh quẩn việc nhà đôi khi có chán thiệt. Nhưng mẹ không bao giờ chán con cả!”

Không tin những gì mẹ vừa nói, tôi hỏi lại: “Chắc chắn là con cái đâu có thích thú bằng đi làm, có nghề có nghiệp, hả mẹ?”

Mẹ trả lời tôi: “Nghề nghiệp thì có thích thú đấy chứ. Mẹ vui vì cũng có nghề nghiệp. Nhưng nghề nghiệp cũng giống như cái bong bóng xì. Nó chỉ phồng khi nào mình cứ tiếp tục bơm hơi vào. Còn một đứa con như một hạt mầm. Mình tưới nước cho nó. Mình chăm sóc nó với khả năng của mình. Rồi tự nó sẽ mọc lên thành một bông hoa tuyệt đẹp”.

Lúc đó, nhìn ngắm mẹ, tôi có thể hình dung thật rõ ràng ngày nào hai mẹ con chúng tôi quấn quít cạnh bàn ăn trong bếp vào mỗi giờ trưa và tôi chợt hiểu tại sao tôi vẫn còn trân giữ cái hoa bồ công anh, đã bong ra từng mảnh nâu vụn, được ép giữa hai trang sách trong cuốn tự điển cũ kỷ của tôi.