Vũ Nguyễn Thiên Ái

Hai hôm trước Dì Út đi công tác ghé thăm tụi con, bảo rằng mẹ dạo này không khỏe lắm. Con nghe mà khó chịu quá. Nếu được cho phép, con sẽ thu xếp ngay để đến thăm mẹ. Ít gì cũng đã hơn một năm không gặp mẹ rồi, con nhớ được mẹ vò đầu, vuốt tóc lắm. Bây chừ viết thư này thăm mẹ trước, sắp đặt được con sẽ lên ngay thăm mẹ.

Hôm dì Út đến, ngồi chơi hơn hai tiếng đồng hồ, nói thật nhiều về mẹ, nói rằng mẹ nhớ các con lắm. Dì bảo mẹ hay lấy áo quần của con ra giặt và ủi thẳng tắp rồi gấp lại chờ bao giờ con đến sẽ mặc. Mẹ lại trồng thêm hai hàng đậu bắp, chờ con lên để luộc cho con ăn vì mẹ biết con khoái thứ này lắm. Mẹ ơi, đừng mất thì giờ nhiều lắm, con biết mẹ trông chúng con và chúng con biết mẹ thương con nhiều, nhiều lắm. Con biết làm vậy mẹ sẽ thấy gần gũi chúng con hơn, cứ như là những trái đậu bắp biết chuyên chở tình mẹ cho chúng con, có phải không mẹ? Nói đến gần, con kể mẹ nghe chuyện này nhé:

Hồi ấy đi với mẹ vào Nam, chưa bao giờ con thấy gần mẹ như vậy. Những ngày mẹ bận rộn với công việc, đi suốt ngày chẳng thấy mặt ở nhà cho tới xế chiều coi như tạm chấm dứt, ít nữa là vào lúc đó. Con chẳng biết chi nhiều, chỉ biết được ở bên cạnh mẹ là tuyệt cú mèo nhất rồi. Hôm ấy thấy mẹ khệ nệ quảy hai giỏ đầy vật dụng, một tay quệt trán đẫm mồ hôi, tự nhiên con thấy thương mẹ thật nhiều, cảm giác ấy đã bao nhiêu năm rồi con cũng không quên. Lúc ấy, con không biết mệt là chi, chỉ biết đói. Tuổi mới lớn cần nhiều thức ăn, thấy gì cũng thèm, nhưng thấy mẹ buôn gánh, bán bưng, kiếm từng đồng bạc, đổ mồ hôi, xót con mắt, con thấy thật xót xa. Ước gì con lớn lẹ một chút để phụ giúp mẹ một tay.

Rồi con nhớ đến những buổi trưa hè trời nóng như đổ lửa, mẹ mua cho một ly đá bào, ngồi nhâm nhi từ đầu tới cuối, chẳng bao giờ mời mẹ lấy một câu, ‘Mẹ ơi, mẹ uống một chút cho đỡ khát nghe.’ Bây chừ nghĩ lại, thấy mình thật vô tâm vô tính. Vậy mà chẳng bao giờ mẹ la rầy, lại còn vuốt đầu mà bảo rằng, con ăn nhiều một chút cho mau lớn. Bây giờ đã lớn rồi, đầu đã có hai lớp tóc, nhưng con vẫn sẽ không bao giờ quên những lời ân cần, yêu thương trìu mến của mẹ dành cho chúng con.

Nhớ ngày đó, nhà mình còn túng thiếu, eo hẹp mẹ phải buôn gánh bán bưng mỗi ngày, nhưng không vì thế mà mẹ quên gần gũi con cái. Con rất thích mấy chị em cứ tối đến thì lại trải chiếu ra, nằm kế bên mẹ, đứa thì gối lên chân, đứa thì ngồi trong lòng, đứa ôm bụng mẹ để nghe mẹ đọc Tôn Tẩn Bàng Quyên, Đông Châu Liệt Quốc. Đọc riết rồi ra đứa nào cũng thích làm học trò của Quỉ Cốc Tiên Sinh. Mẹ ơi, con nhớ ngày xưa thơ bé đó lắm. Con không biết mẹ có còn nhớ hay không chứ cái cảm giác háo hức, mong đợi cho đến khi mẹ về đến nhà nó bức rức làm sao. Nếu hôm nào mẹ mà về trễ thì chắc chắn phải…. ‘mắc thường’ bằng không làm sao vui được khi thấy mấy con đứa nào cũng phụng phịu, mếu máo, trách mẹ tham công, tiếc việc?!

Nhớ mắt mẹ kém, mỗi lần đọc sách là phải vặn đèn dầu cho cao lên, nhiều bữa tham lam, vặn lên quá cao, bóng đèn hám khói, đen ngòm. Sáng mai con làm tày lanh, vặn ra đi rửa cho sáng, ngờ đâu bất cẩn làm vỡ, bị cha rầy cho một trận. Vậy mà tối đó, mẹ về ‘liệu việc như thần’, cầm trên tay hai xâu bóng đèn, ba cái lớn, sáu cái nhỏ, bảo rằng dạo này hay cúp điện, nhà lại sắp hết bóng, mua để dành. Mẹ ơi, con không giỏi liệu việc, cũng không khéo sắp xếp, nhưng nhờ mẹ con mới biết thế nào là sắp đặt cho ngăn nắp trong gia đình, con cái mình được tươm tất, đàng hoàng.

Hồi đó mẹ hay kể chuyện ‘Cô dâu đảm đang’ con nghe mà cứ mãi thán phục, cứ tự hỏi mình, chẳng biết trên đời này có còn những cô dâu như thế hay chăng. Mỗi lần vậy, chạy lẹ lẹ chị em con chia nhau rót cho mẹ một ly nước cho thấm giọng… để tiếp tục kể. Câu chuyện về một nàng dâu, khi bên chồng đi hỏi, muốn thử tài nội trợ của nàng bà gia bèn đem cho một lon nếp, bảo nấu ba món ăn, nàng dâu tương lai mang lon nếp xuống nhà bếp trong khoảnh khắc mang lên một mâm ba món: cháo, xôi và chè. Tài thật. Con cứ tấm tắc khen hoài, cho đến nỗi mẹ phải bảo rằng mẹ ước mong con của mẹ ngày sau cũng sẽ đảm đang như cô dâu này vậy. Sợ làm mẹ thất vọng con mới chịu im lặng. Con không biết mẹ ở chỗ nào trong câu chuyện cô dâu đảm đang này, nhưng phải chạy gạo nuôi mười một miệng ăn, chạy tiền cho tất cả các con đi học qua khỏi bậc đại học, chắc chắn không phải là chuyện dễ dàng trong thời buổi loạn ly, giặc giã.

Rồi mỗi ngày các con một lớn khôn, mẹ bắt đầu đọc Kinh Thánh cho chúng con nghe. Có lẽ câu chuyện con thích nhất phải là câu chuyện về bà Naomi và con dâu Ruth của bà:

Naomi, một người mẹ bất hạnh có hai con trai, theo chồng làm ăn phương xa trong lúc quê cha đất tổ lâm vào nạn đói trầm trọng. Cũng như biết bao nhiêu người tỵ nạn khác, xứ mà bà đến là nơi thật không quen thuộc, chẳng có ai bà con thân thích. Rồi thời gian dần qua, hai con trai bà lớn lên và lập gia đình với những cô gái bản xứ. Nếu như cuộc đời cứ thế lặng lẽ trôi qua thì cũng không có gì để nói. Đàng này, bất hạnh thay cho bà, chồng bà đã qua đời nơi đất khách và rồi tới hai con trai bà. Nỗi đau mất chồng, mất con tưởng như chẳng có chi có thể khỏa lấp được. Cho đến một ngày kia, bà quyết định trở về nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Ôi, khi đi thì gia đình đề huề, bây giờ trở về chỉ một thân già góa bụa. Mẹ càng kể con càng thấy thương cho bà, thân già, cô đơn không nơi nương tựa.

Nhưng những gì xảy ra sau đó càng làm cho con càng suy nghĩ nhiều hơn. Khi bắt đầu chuẩn bị cho cuộc hành trình, bà gọi hai con dâu đến, cả hai cô cũng là gái góa vì chồng đã qua đời, nói rõ ý định của mình. Còn lại bao nhiêu tiền của gom góp được của một bà góa, bà chia đều cho hai cô con dâu với lời dặn dò trở về quê, làm lại từ đầu. Con tưởng ít có bà mẹ chồng nào trong thời xưa có những suy nghĩ rộng rãi như bà góa Naomi. Bà không nằng nặc giữ các cô dâu ‘thủ tiết thờ chồng’ trong khi không còn có hy vọng gì trong cuộc sống. Ngược lại, bà mong muốn con mình lập lại cuộc đời với hy vọng chúng sẽ được hạnh phúc hơn thay vì phải trải qua những chuỗi ngày cô đơn lẻ bóng, nuôi bà mẹ chồng góa bụa, già nua, không nơi nương tựa. Thật khó mà tìm ra một người mẹ chồng đầy độ lượng như vậy. Mẹ thường hay nói rằng mẹ chồng hay mẹ vợ chỉ là một nửa bà mẹ mà thôi, nhưng ở Naomi, bà đã trở thành ‘hai người mẹ trong cùng một lúc’; và điều đã giúp bà làm được điều này là ‘đức tin chiến thắng’ của bà.

Cả mẹ và các con, chưa ai lâm vào hoàn cảnh của Naomi, nhưng con tin điều mà mẹ muốn các con biết được đó là trong bất kỳ hoàn cảnh nào, các con cũng đều cần phải có đức tin chiến thắng. Không phải dễ để có điều này, muốn nói được ‘Đức Chúa Trời của mẹ cũng là Đức Chúa Trời của con’ như Ruth - cô con dâu của bà Naomi - đòi hỏi một niềm tin tuyệt đối nơi Đấng Tạo Hóa, nhưng có lẽ cuộc sống tin kính của Naomi cũng ảnh hưởng thật nhiều lên trên đức tin của Ruth. Và mẹ ơi, suốt chặng đường đời hơn bảy mươi năm, con tin rằng mẹ của con đã làm hết sức trong khả năng có thể của mình để bồi đắp cho chúng con một đức tin chiến thắng.

Bảy mươi lăm năm đã qua, bây giờ mắt mẹ đã mờ, tai mẹ đã lãng. Sức lực thời thanh xuân của mẹ cũng đã lần lần cạn kiệt. Nhưng con tin chắc một điều là đức tin của mẹ nơi Đức Chúa Trời cứ mãi thêm lên. Gởi mẹ những giòng này, con tự nói với lòng rằng dầu mẹ ở nơi nào, ‘Đức Chúa Trời của mẹ cũng là Đức Chúa Trời của con,’ và dẫu có bao nhiêu khó khăn có thể lắm sẽ xảy đến trong cuộc đời phía trước chúng con, cầu xin Đức Chúa Trời của mẹ, là Đấng đã vùa giúp mẹ dưỡng dục chúng con nên người cũng sẽ vùa giúp chúng con trong việc dạy dỗ con cái của chính mình, ước nguyện rằng một ngày nào đó, trong cách suy nghĩ của chúng, Đức Chúa Trời của bà ngoại, của mẹ cũng là Đức Chúa Trời của chúng. Cầu xin sự bình an của Đức Chúa Trời là sự bình an vượt quá mọi sự hiểu biết sẽ luôn mãi đeo đuổi mẹ.