Tùng Tri

Kính thưa quý thính giả,

Chúng ta chắc có lần đã nghe qua câu chuyện thật thương tâm và oan ức của một thiếu phụ ở Nam Xương. Câu chuyện kể lại rằng ngày xưa, ở làng Nam Xương, tỉnh Hà Nam, có một nàng con gái xinh đẹp, nết na, tên là Vũ thị Thiết, lấy chồng là Trương Sinh, người cùng làng. Mặc dù nhà nghèo, nhưng cả hai sống thật đầm ấm, hạnh phúc bên nhau.

Bỗng nhiên giặc giã tràn tới, chàng Trương bị gọi đi lính, phải lên đường tòng chinh nhập ngũ trong khi vợ chàng đang có thai và sắp đến ngày sinh nở.

Trong khi chàng Trương còn biền biệt ngoài biên thùy thì nàng ở nhà hạ sinh được đứa con trai, để rồi sớm khuya vò võ một mình nuôi con đợi chồng. Đêm đêm trong căn nhà đơn chiếc, vừa khâu vá vừa ru giấc ngủ cho con, thiếu phụ thao thức thương nhớ đến chồng. Một đêm kia trời nổi giông tố, sấm chớp rung chuyển dữ dội, gió mạnh thổi tắt ngọn đèn dầu, khiến đứa con đang ngủ bỗng giật mình thức giấc, hoảng sợ khóc thét lên. Thiếu phụ bèn ôm con vào lòng, khêu lại ngọn đèn, rồi chỉ vào cái bóng của mình ở trên phên, mà dỗ dành con:

“Nín đi con, con đừng sợ. Có bố con đây này!”

Đứng bé nhìn vào cái bóng, tưởng đó là cha của nó thật, nên nó yên tâm rồi nín khóc.

Kể từ đó mỗi đêm, trước khi đi ngủ, nó xin mẹ được gặp cha nó. Thiếu phụ phần nhớ chồng, phần thương con, thường khơi ngọn đèn lên, ngồi trước đèn để bóng mình in lên phên, rồi bảo con gọi cái bóng mình là “bố”.

Ngày tan giặc giã, Trương Sinh trở về nhà, gặp lại vợ, toan nựng con thì đứa bé vùng vằng nói:

“Ông không phải là bố con. Bố con đến tối mới về cơ!”

Nghe lời con trẻ, chàng Trương đau xót và nghi ngờ vợ mình đã không còn thủy chung trong thời gian chàng xa nhà. Thiếu phụ tưởng đâu ngày họp mặt sẽ thật hạnh phúc, không ngờ chồng mình bỗng dưng lạnh lùng, xách khăn áo ra đi, không một lời tiễn biệt. Đau đớn và tủi hờn, nàng đã gởi con cho hàng xóm để rồi ra đến bờ sông Hoàng, gieo mình xuống nước để tự vẫn. Khi nghe được hung tin, Trương Sinh về nhà. Đến tối, khi thắp đèn lên, đứa con trai đứng trước cái bóng chàng in trên phên và gọi bằng “bố”. Đến lúc đó, khi chàng Trương hiểu ra sự tình thì đã quá trễ rồi.

Kính thưa quý thính giả,

Khát vọng của một đứa trẻ, cần có một người cha bên cạnh, để làm nơi nương tựa, để được cảm thấy an ninh, được che chở là một khát vọng lớn lao và tự nhiên trong mọi tâm hồn trẻ thơ. Trong câu chuyện xưa vừa kể, thảm cảnh gia đình đã xảy ra, phần vì hoàn cảnh chinh chiến buộc Trương Sinh phải xa gia đình, phần vì tính nông nỗi của chàng. Trong xã hội ngày nay, thảm cảnh gia đình đang xảy ra từng ngày, ở nhiều nơi, nhiều chốn, vì ngày nay, càng có nhiều người cha vắng bóng trong gia đình với những hoàn cảnh và lý do khác nhau.

Các nhà xã hội học đang gióng hồi chuông báo động khẩn cấp và mô tả hiện tượng “vắng bóng người cha trong gia đình” trong thời đại chúng ta ngày nay là một “cơn đại dịch” đang tàn phá mãnh liệt, lưu lại nhiều trái tim đỗ vỡ, chôn vùi nhiều giấc mơ trên con đường nó càn quét ngang qua. Ngày nay, khắp mọi quốc gia trên thế giới, càng ngày càng ít trẻ con được lớn lên dưới một mái ấm mà có đủ cha ruột lẫn mẹ ruột.

Theo thống kê mới nhất, tại Úc Đại Lợi và Hoa Kỳ, cứ hễ trong 3 đứa trẻ, thì có một em không có cha ruột cùng sống dưới một mái nhà. Bạn hãy thử suy nghĩ về điều này. Cứ trong ba đứa trẻ, thì một đứa tối hôm nay, khi đi ngủ, không có cha mình bên cạnh để kể chuyện, để cùng đọc sách với nó, để hôn nó và chúc nó ngủ ngon, để dỗ lại giấc ngủ khi nó giật mình sợ hãi. Cứ trong ba đứa trẻ, thì có một đứa không có cha cõng nó trên lưng, trên cổ, không có cha để chơi đá banh, chơi “năm mười”, cuốc đất, đốn cây, làm vườn, câu cá, sửa xe đạp vv. Vấn nạn “vắng bóng người cha trong gia đình” đang càng chỉ càng tồi tệ hơn lên, với thống kê cho biết khoảng 60% trẻ con tại Hoa Kỳ sinh ra trong thập niên 1990 sẽ lớn lên mà ít được gần cha.

Ông David Blankenhorn, một người tiên phong kêu gọi xây dựng lại nền tảng đạo đức tại Hoa Kỳ, đưa ra lời nhận định như sau: “Tình trạng thiếu vắng người cha trong gia đình là một khuynh hướng lan tràn nguy hại nhất của thời đại chúng ta. Nó là nguyên nhân chính dẫn đến sự sa sút và tình trạng tồi tệ của thanh thiếu niên ngày nay. Nó cũng là động cơ đưa đến những vấn nạn xã hội khẩn trương nhất, từ phạm pháp cho đến nạn mang thai dưới tuổi vị thành niên, từ lạm dụng tình dục trên trẻ con cho đến những bạo hành trên người phụ nữ trong gia đình”.

Thật vậy, thống kê cho thấy:

  • 85% trẻ em không tự chủ trong hành vi, xuất thân từ các gia đình không có cha.
  • 71% trẻ em bỏ học đến từ gia đình không có cha.
  • 75% thiếu niên trong các trung tâm cai nghiện đến từ gia đình không có cha.
  • 70% tù phạm thiếu niên đến từ gia đình không có cha.
  • 85% thanh niên trong tù đến từ gia đình không có sự hiện diện của người cha.
  • 80% tội nhân đã hiếp dâm để trút đổ lòng căm thù, đến từ những gia đình không có tình thương của người cha.
  • 90% trẻ em lang thang, vô gia cư, vô nghề nghiệp là những đứa trẻ không có cha.

Dựa trên thống kê này, người ta đưa ra so sánh giữa trẻ em có cha bên cạnh và không có cha như sau: trẻ em không cha có khuynh hướng mất tự chủ gấp 20 lần, có khuynh hướng bỏ học gấp 9 lần, khuynh hướng sử dụng chất kích thích gấp 10 lần, khuynh hướng bị vào tù gấp 20 lần, khuynh hướng hiếp dâm gấp 10 lần, khuynh hướng trốn nhà ra đi gấp tới 32 lần.

Những thống kê này đang đưa ra bằng chứng cho một quy luật hiển nhiên mà người Việt chúng ta thường nhắc nhở nhau qua bao đời nay:

“Con có cha như nhà có nóc,
Con không cha như nòng nọc đứt đuôi”.

“Một ngôi nhà có nóc” là hình ảnh ấm cúng và an ninh, làm nơi nương tựa vững chãi cho con trẻ, từ những nhu cầu ăn mặc mỗi ngày cho đến những khao khát sâu kín bên trong tâm hồn. Ngược lại, một đứa trẻ không có sự hiện diện của người cha bên cạnh, sẽ giống như trong một ngôi nhà ủ dột, phải hứng chịu những nắng mưa của cuộc đời. Hơn thế nữa, giống như một con nòng nọc chưa kịp lớn lên đã bị đứt đuôi, trẻ em không cha bên cạnh sẽ không được dìu dắt, lèo lái để có thể định hướng đi và mục đích của cuộc đời mình.

Với tốc độ ly dị ngày càng leo thang, như tại Hoa Kỳ, đã lên gần tới 50%, tức là cứ hai cuộc hôn nhân thì có một vụ ly dị, số trẻ em không cha ngày càng nhiều. Với áp lực ngày càng gia tăng trong công ăn việc làm, người cha thường xuyên phải xa gia đình, khiến con trẻ không có đủ thời giờ bên cạnh cha. Thậm chí, dầu người cha ở nhà mỗi ngày, nhưng vì bận rộn với mưu kế sinh nhai, nên thời giờ có mặt với con mỗi ngày thật là hiếm hoi. Tôi có một vài người bạn, làm việc khoảng mười tiếng mỗi ngày, 6 ngày một tuần. Sau một ngày làm việc mệt nhoài, về đến nhà là anh vội vã ăn tối, tắm rửa rồi lên giường nằm ngủ cho lại sức để chuẩn bị cho ngày hôm sau và không sao có đủ thời giờ để chơi đùa bên con. Ngày qua, tháng lại, con anh nay đã lớn và anh không hiểu tại sao nó chẳng tỏ ra quyến luyến với anh và cũng thường hay cãi lời anh.

Quý thính giả thân mến,

Sự thiếu vắng thường xuyên của người cha trong gia đình, cũng nguy hại như có một người cha bên cạnh nhưng quá khắt khe, quá cứng ngắc với con. Cả hai tình trạng này đều dẫn đến sự tổn thương trong tình cảm và lòng tự trọng của đứa trẻ, như Kinh Thánh có nhắc nhở: “Hỡi những người làm cha, đừng chọc tức con cái mình nhưng hãy dưỡng dục chúng theo kỷ luật và giáo huấn của Chúa.” (Ê-phê-sô 6:4)

Khi Thiên Chúa thiết lập hôn nhau, Ngài đem người nam và người nữ lại với nhau. Cả hai với hai bản tính khác nhau, không phải để tương phản, đối chọi nhau nhưng để bổ sung, bù đắp và nâng đỡ cho nhau trong mọi phương diện của đời sống. Cả hai được tạo dựng khác nhau một cách cần thiết để cùng hợp tác và dạy dỗ con cái được trọn vẹn và thành công, do vậy vợ chồng cũng không nên tách rời nhau, khiến con cái bị thiệt hại và tổn thương, như tiên tri Ma-la-chi có khuyến cáo: “Có phải Chúa khiến vợ chồng thành một không? Cả xác thịt lẫn tâm linh họ đều thuộc về Ngài. Và tại sao làm thành một? Vì Ngài tìm kiếm con cháu thánh thiện. Vậy tâm thần các ngươi hãy cẩn thận, đừng bội bạc vợ của thời thanh xuân của các ngươi.” (Ma-la-chi 2:15)

Thật vậy, trong khi người mẹ với bản tính nhẹ nhàng, tinh tế, trở nên nguồn an ủi cảm thông cho con trẻ, thì người cha với tính hiếu động, mạnh mẽ sẽ giúp con trẻ được khéo léo về tay chân, bén nhạy trong phán đoán, học biết cách giao tế với những người chung quanh, học được tính kiên quyết, biết kiên nhẫn để vượt lên trên những thử thách, khó khăn, biết xác định cho mục tiêu của cuộc đời. Một đứa bé khi mẹ đến gần thì nhìn vào mắt mẹ để tìm nguồn cảm thông. Một đứa bé khi cha đến gần thì mắt nhìn ra phía trước, như đã sẵn sàng để đối diện với cuộc đời trước mặt. Nữ thủ tướng Anh, Margaret Thatcher và nữ thủ tướng Ấn Độ, Indira Ghandi, cả hai đều công nhận người cha đã ảnh hưởng thật nhiều trên đường học vấn và sự nghiệp chính trị của họ.

Kính thưa quý thính giả,

Tình trạng vắng bóng người cha trong gia đình là nguyên nhân chính của những sa sút, tồi tệ của lứa tuổi thanh thiếu niên ngày nay, dẫn đến tình trạng bạo động và phạm pháp, lan tràn từ trong gia đình cho đến trường học, hè phố.

Cũng tương tự như vậy, trong đời sống tâm linh của quý vị và tôi, khi chúng ta vắng bóng người Cha Thiên Thượng, tức là khi bạn và tôi không có mối liên hệ gần gũi với Thượng Đế, là Đấng đã tạo dựng nên mỗi chúng ta, thì bạn và tôi cũng giống những “con nòng nọc đứt đuôi”, lạc mất phương hướng cuộc đời và bước đi trong sự mù lòa tâm linh.

Thật ra, có một sự ảnh hưởng trực tiếp giữa tình trạng vắng bóng người cha trong gia đình và tình trạng đời sống tâm linh tách rời khỏi Thượng Đế. Ma quỷ, là thế lực chống nghịch với Thiên Chúa, đang ra sức hủy hoại gia đình, tách rời cha khỏi con, bóp méo vai trò người cha và làm lệch lạc hình ảnh thân yêu của người cha, để quý vị và tôi không thể nhận ra hình ảnh Thiên Chúa là Cha Thiên Thượng, là Đấng yêu thương và quan tâm đến mỗi chúng ta, như chính Chúa Cứu Thế Giê-xu đã khẳng định: “Có người cha nào khi con mình xin bánh mà cho đá, hay xin cá lại cho rắn? Các con vốn là người xấu xa còn biết cho con mình vật tốt, huống chi Cha các con trên trời chẳng ban vật tốt cho người cầu xin Ngài sao?” (Ma-thi-ơ 7:9-11)

Vì khuôn khổ ngắn ngủi của chương trình phát thanh, chúng tôi xin hẹn quý vị trong những lần phát thanh tới, để đi sâu vào những chi tiết về vai trò người cha trong gia đình, lý do nào chúng ta bị rơi vào thảm cảnh “vắng bóng người cha” như ngày nay và có tia hy vọng nào cho thảm cảnh này không.

Xin mời quý vị cũng nhớ đón nghe chương trình phát thanh đặc biệt “Nhớ Ơn Cha” (Father’s Day) trong tuần tới, để chúng ta cùng nhau nhắc nhở công ơn khó nhọc của cha, cũng như cùng nhau khẳng định vai trò không thể thay thế được trong thiên chức làm cha mà Thiên Chúa đặt để trên vai của bạn và tôi.

Thân chào quý vị và các bạn.