Kính thưa quý thính giả,

Là cha mẹ, chúng ta ai cũng muốn con cái yêu thương, quý mến chúng ta, dành thời giờ cho mình, sẵn sàng chia sẻ, bộc lộ những tâm sự, ước muốn của chúng với chúng ta và khi trưởng thành ra riêng thì sống gần gũi hay thường lui tới để thăm viếng. Quan trọng hơn nữa, chúng ta muốn thấy chúng hăng hái học hành, chuyên cần làm việc, xây đắp một tương lai tốt đẹp.

Thực tế và kinh nghiệm cho thấy, nếu ngay bây giờ, khi con còn trong gia đình, nếu chúng ta không bày tỏ tình yêu thương đến chúng nó một cách vô điều kiện, thì chúng ta không có hy vọng gì thấy chúng quyến luyến và gần gũi với chúng ta khi chúng nó đến tuổi trưởng thành.

Thế nhưng thế nào là yêu thương con cái mà không đặt điều kiện? Là cha mẹ, lắm lúc chúng ta phải đôn đốc, nhắc nhở, thậm chí “thúc ép” chúng nó một chút chứ? Làm sao chúng ta có thể giúp chúng nó phát huy tối đa khả năng của mình mà không lâm vào tình trạng “đặt điều kiện” với con?

Quý thính giả thân mến,

Thật ra, thúc đẩy con cái đạt tới mức độ cao nhất của chúng, huấn luyện chúng nó tinh thần ham thích trau giồi để tiến bộ là một trong những cách bày tỏ tình thương vô điều kiện và thái độ chấp nhận của chúng ta đến với chúng. Nếu cứ để mặc kệ cho con cái theo kiểu “tới đâu hay tới đó”, không hề thúc đẩy hay đôn đốc, là chúng ta đang vô tình bày tỏ thái độ không chấp nhận, hay “ghét bỏ ngầm” trên con cái.

Nếu chúng ta muốn thúc đẩy con cái siêng năng học tập hay trau giồi các khả năng thiên phú, mà không bị con cái nghĩ là mình đang đặt điều kiện với chúng, chúng ta phải thực hiện hai điều.

Thứ nhất, trước khi chúng ta bắt tay thúc ép, áp đặt lề lối, thói quen cho con cái; là cha mẹ, trước hết mọi điều, chúng ta phải bày tỏ hay minh họa tình thương vô điều kiện của chúng ta dành cho chúng nó. Dưới cặp mắt của con cái, phải có những kỷ niệm thương yêu với cha mẹ, những kỷ niệm thật ý nghĩa và thật đáng nhớ trong đời của chúng. Từ ngữ “kỷ niệm” được sử dụng ở đây, như một cố ý nhắc nhở rằng, tình yêu thương vô điều kiện phải được bày tỏ với con cái một trước tiên hết, đi đầu hết, trước khi những việc như động viên, khích lệ, thậm chí như “thúc đẩy” xảy ra.

Kỷ niệm yêu thương thật quan trọng và lợi ích để giúp con trẻ nhớ lại hay hồi tưởng, để rồi cảm thấy yên tâm hay vững lòng về tình thương của cha mẹ, thậm chí ngay trong lúc cha mẹ đang làm áp lực để buộc chúng phải siêng năng trau giồi học tập. Là bậc cha mẹ, chúng ta dễ mắc phải khuyết điểm là đòi hỏi điều cao quá sức con cái của mình. Nếu không có những kỷ niệm đáng nhớ về tình thương vô điều kiện của cha mẹ dành cho chúng, khi con trẻ không đạt điều chúng ta mong đợi, chúng nó dễ rơi vào tình trạng lo sợ vì nghĩ rằng đã làm chúng ta thất vọng và cha mẹ có thể từ bỏ, khước từ chúng.

Kỷ niệm đến trong nhiều cách thức khác nhau, như tặng cho con một món quà bất ngờ, hay cho con một đặc quyền nào đó. Điều quan trọng là trong khi cho con cái những điều này, chúng ta phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần rằng những món quà hay đặc quyền này không hề dính líu hay liên quan gì đến những việc làm hay những thành đạt hay cố gắng của chúng nó, nhưng chúng ta ban cho chỉ vì chúng ta thương chúng nó, có vậy thôi.

Chúa Cứu Thế Giê-xu có kể lại một câu chuyện như vầy: “Ông nọ có hai con trai. Một hôm đứa em thưa với cha, ‘Xin cha cho con lấy phần gia tài của con.’ Ông cha liền chia gia tài ra cho hai con. Ít lâu sau, đứa em thu tóm hết của cải, rồi lên đường đi xa qua xứ khác. Ở đó nó ăn chơi phóng túng tiêu tán hết tiền của. Sau khi hết sạch tiền rồi, thì lúc ấy trong xứ xảy ra nạn đói kém, nó lâm cảnh túng quẫn. Cho nên nó phải đi làm công cho một người dân xứ ấy. Ông ta sai nó ra đồng chăn heo. Bụng đói như cào, nên nó muốn ăn vỏ đậu heo đang ăn để đỡ đói lòng, mà chẳng ai cho. Chợt tỉnh ngộ về những hành vi điên rồ của mình, nó mới nghĩ, ‘Mấy đứa đầy tớ nhà cha ta còn được ăn uống dư giả mà ta đây phải chết đói. Ta sẽ bỏ chỗ nầy trở về và thưa với cha: Cha ơi, con đã phạm tội với Trời và có lỗi với cha lắm. Con không còn xứng đáng được gọi là con của cha nữa. Con chỉ xin được làm một trong những đứa đầy tớ của cha thôi.’ Nó liền đứng dậy trở về với cha. (Lu-ca 15:12-20)

Chúng ta thấy trong câu chuyện này, khi đứa con trai hư hỏng bị lâm vào cảnh cùng đường đói khát, nó chợt tỉnh ngộ và nhớ lại những kỷ niệm yêu thương trong nhà cha nó, khi ngay cả đầy tớ trong nhà mà còn được ăn uống dư giả, huống hồ chi nó là con ruột thì còn được bội phần hơn. Chính vì những kỷ niệm thật đẹp đẽ này đã khẳng định một lần nữa về tình thương vô điều kiện của cha đối với nó, khiến nó có đủ can đảm quay về mái nhà xưa để ăn năn cùng cha.

Xây dựng kỷ niệm tốt đẹp với con cái để minh họa tình yêu thương vô điều kiện của cha mẹ là tiền đề cần thiết, là điều kiện đầu tiên để tiến hành những biện pháp giáo dục kế tiếp có hiệu quả. Xây dựng kỷ niệm đáng nhớ với con cái cần nhiều thời giờ và công sức. Có nhiều bậc cha mẹ vì quá bận rộn làm ăn, mặc dù cũng để lo cho gia đình và lo cho tương lai con em mình, nhưng vì không đủ thời giờ để gần gũi với con, để có những kỷ niệm yêu thương để đời, cho nên khi họ thúc ép con cái vào nề nếp học tập, thì con cái dễ thường xem đây là những điều kiện khắt khe mà cha mẹ áp đặt trên chúng và chúng có khuynh hướng bất tuân.

Kính thưa quý thính giả,

Điều thứ nhì cha mẹ cần phải thực hiện, để khi chúng ta thúc đẩy con cái siêng năng học hành, thì chúng không cảm thấy tình thương của chúng ta dành với chúng là tình thương có điều kiện, chỉ dựa trên kết quả hay thành tựu của chúng. Điều thứ nhì này là chúng ta phải đánh giá khả năng của từng đứa con riêng biệt, chứ không phải áp đặt tiêu chuẩn của đứa này lên đứa kia. So đo khả năng của con với một đứa trẻ khác là một điều nên tránh, vì điều này gây tổn thương đến lòng tự trọng, bản tính cá nhân độc đáo cũng như khả năng sáng tạo của nó.

Điểm mấu chốt ở đây là chúng ta phải nhìn mỗi đứa trẻ như một cá nhân độc nhất. Một đứa trẻ là một cá nhân riêng biệt được ban cho những tài năng và khả năng khác biệt nhau. Mục tiêu của cha mẹ là nhận ra những ưu điểm của nó, khích lệ nó phát huy những điểm mạnh này đạt tới tình trạng cao nhất. Khi chăm sóc và khuyến khích ưu điểm của con, chúng ta đang làm một điều vô cùng thuận lợi để đứa trẻ xây đắp lòng tự trọng và nâng cao cái nhìn về bản thân mình.

Khi còn nhỏ, Thomas Edison bị thầy cô trong trường chê là “học sinh dốt”, thậm chí bị đuổi ra khỏi trường, nhưng mẹ của Thomas là bà Nancy Elliot Edison không hề nghĩ như vậy. Với tình thương con vô điều kiện, với tính kiên nhẫn và lời khích lệ không ngừng, bà đã dạy cho Thomas học theo khả năng và tốc độ của con. Cậu “học sinh dốt” Thomas Edison sau này đã chiếm hơn một ngàn bằng phát minh trong tay, là người chế ra bóng đèn điện, máy hát dĩa, máy chụp hình và vô số những phát minh làm thay đổi những sinh hoạt thế giới ngày nay. Nếu con bạn không bị chê là “học sinh dốt”, cũng không bị “đuổi học”, với lòng kiên nhẫn, lời khích lệ cũng như biết rõ ưu điểm của con, bạn có khả năng gấp 10 mười lần hơn trường hợp của Thomas Edison để huấn luyện con bạn trở nên một thiên tài.

Một trong những cách thức hữu hiệu để khám phá con mình có đang nghĩ rằng bạn đang áp đặt tình thương có điều kiện trên chúng hay không, đó là chỉ hỏi chúng nó rằng: “Con nghĩ là điều gì mà con khiến ba mẹ cảm thấy thật tự hào về con?”

Hãy lắng nghe câu trả lời của con một cách thận trọng. Có phải chúng nó nghĩ rằng là chúng nó phải hoàn tất mọi việc trong nhà hay phải luôn luôn được kết quả hạng A trong mọi môn? Có phải chúng nó cảm thấy phải đoạt giải này, thắng cúp nọ để được cha mẹ chấp nhận hay thương yêu?

Hay chúng nó tin rằng một khi chúng nó đã làm điều tốt nhất trong khả năng của mình là đủ để làm vừa lòng bạn? Hay chúng nó nghĩ rằng khi chúng nó hành xử trong tình thương và biết quan tâm đến người khác khiến bạn cảm thấy tự hào?

Câu trả lời của con sẽ giúp bạn là cha mẹ nhận ra những gì mình đã truyền đạt đến chúng; đó là tình thương vô điều kiện, không dựa vào thành tích của con, hay là tình thương đặt trên những điều kiện như kết quả môn học hạng A, huân chương cho môn bóng đá hay bơi lội, học bỗng tài năng âm nhạc vv.

Trong truyền thống của người Việt chúng ta, cha mẹ rất thương yêu con, nhưng chỉ giữ trong lòng mà ít bộc lộ bằng lời nói hay qua hành động vuốt ve, âu yếm, gần gũi. Rất nhiều khi cha mẹ chăm chú làm việc để mong có đủ tiền bạc lo cho con học hành đến nơi đến chốn, nghĩ rằng con mình hiểu lý do tại sao mình phải chịu dãi nắng giầm mưa như vậy. Về phần con thì cứ thấy ba mẹ cứ luôn vắng nhà, quần quật với công ăn việc làm, khiến nó thắc mắc chẳng hiểu ba mẹ có thương yêu, quan tâm gì đến nó không. Vấn đề không phải là cha mẹ thiếu tình thương với con cái, nhưng chỉ vì cha mẹ không biết cách bày tỏ với con cái. Trong năm 2007, ban Phát Thanh Hy Vọng đã phát thanh quyển sách Cách Bày Tỏ Tình Thương Với Con của tiến sĩ tâm lý Ross Campbell với những hướng dẫn hữu ích để cách nào cha mẹ có thể minh họa tình thương vô điều kiện đến với con cái. Quý vị có thể đọc lại quyển sách này trên trang PhatThanhHyVong.com hay đặt mua toàn bộ CD đọc sách.

Quý thính giả thân mến,

Trong khi cả dòng nhân loại không hề tìm kiếm Đấng tạo dựng ra mình, chìm lạc trong hư mất, thì cách đây hơn 2000 năm, Thượng Đế đã âm thầm sai Con Một của Ngài là Chúa Cứu Thế Giê-xu giáng trần làm người, để rồi chịu chết đau đớn trên cây thập tự, lãnh thế món nợ tội cho mọi người, trong đó có quý vị và tôi.

Tình yêu trọn vẹn phải là tình yêu vô điều kiện, như trong khi mỗi chúng ta thật không xứng đáng trước món quà cứu rỗi, nhưng Thượng Đế vẫn thể hiện tình yêu của Ngài qua cái chết đau thương của Con Trời, như Kinh Thánh khẳng định: “Nhưng Đức Chúa Trời đã tỏ tình yêu thương Ngài đối với chúng ta, khi chúng ta còn là tội nhân thì Chúa Cứu Thế đã chết thay cho chúng ta” (Rô-ma 5:8)

Yêu thương con cái vô điều kiện và trước hết, hãy thể hiện tình yêu này qua thật nhiều kỷ niệm đáng nhớ, thì rồi sau đó, những lời giáo huấn, những đốc thúc để giúp con phát huy tối đa những khả năng của nó sẽ trở thành những lời động viên ngọt ngào, chứ không phải là những mệnh lệnh khắt khe đối với chúng nữa.

Con cái là một ơn phước mà Thiên Chúa ban cho và chắc chắn Ngài cũng ban cho các bậc cha mẹ những hướng dẫn cần thiết để trưởng dưỡng chúng nó nên người. Kính mời quý vị theo dõi chương trình phát thanh hy vọng đặc biệt Tết Trung Thu hay “Tết Nhi Đồng” vào thứ bảy tuần tới để chúng ta cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm về tuổi thơ, về con cái và cách thức để giúp con trẻ, nhất là trong thời đại đang ngập tràn những ảnh hưởng nguy hại qua truyền thông, internet vv.

Thân chào quý vị và các bạn.