Kính thưa quý thính giả,

Tôi còn nhớ, vào năm 1972, khi tôi vừa học xong bậc tiểu học thì cha mẹ cho tôi thi tuyển vào một trường trung học rất nổi tiếng ở Sài gòn. Đầu đề của bài thi luận văn năm đó là: “Trong các bữa ăn trong gia đình, em thích bữa ăn nào nhất? Hãy tả lại bữa ăn đó và nêu rõ lý do tại sao em thích bữa ăn này nhất”.

Trong bài luận văn thi tuyển lần đó, tôi đã chọn bữa ăn tối là bữa ăn mà tôi thích nhất. Cho đến nay, tôi không còn nhớ hết các chi tiết mà tôi đã nêu ra, nhưng tôi biết chắc là tôi thích buổi ăn tối nhất, vì đó là thời giờ mà cả gia đình, trong đó có ông bà, có cha mẹ, có chị, có anh, có các em, vui vầy, xúm xít với nhau chung quanh bàn ăn, trong một bầu không khí thân mật và ấm cúng.

Khi đang lái xe trên xa lộ, tôi tự ép với chính bản thân mình:

“Mình phải đến thăm cha, rồi ở lại với cha trong đêm nay”

Rồi tôi cũng tự nhắc nhở mình:

“Lúc nào cũng nên ở lại với cha mẹ khi mình có dịp đến thăm, chứ đừng ở lại nhà của chị mình”

Nói về cha tôi, ông giống như một ngôi pháo đài kiên cố và yên lặng, dấu khuất đằng sau những ánh mắt nghiêm nghị hay những câu nói cụt ngủn cộc lốc. Ngót gần ba mươi lăm năm qua, có lúc tôi phải tảng lờ, có khi tôi cũng cố gắng để được ông chấp nhận, nhiều khi tôi cũng ra sức để đạt được một thành tích nào đó cho ông vui lòng, nhưng mọi cố gắng dường như chẳng đạt đến một kết quả nào.

Quý thính giả thân mến,

Khi gặp gỡ hoặc được giới thiệu với một ai đó, thì đặc điểm mà quý thính giả thường để ý đến nơi người đối diện mình là gì? Đôi mắt? Nụ cười? Chiều cao và vóc dáng? Mái tóc? Hay là lối phục sức của người ấy?

Nữ sĩ Quỳnh Giao thường để ý đến đôi mắt của người đối diện trong lần gặp gỡ đầu tiên. Trong tiểu thuyết của bà, đôi mắt to và đen của nhân vật nữ sẽ được đề cập đến trước tiên. Bà thường miêu tả những cô gái có vóc người nhỏ nhắn, gầy nhưng xinh xắn. Điểm đặc biệt, nổi bật nhất trên khuôn mặt của nhân vật nữ luôn là một đôi mắt to, đen, có sức thu hút như nam châm, quyến rũ lạ lùng. Nhân vật nam trong tiểu thuyết của Quỳnh Giao thường là những người đàn ông cao và gầy, có đôi mắt sáng nằm dưới đôi chân mày thật đậm đầy vẻ nam tính.

Kính thưa quý thính giả,

Cách đây hơn hai ngàn năm, Chúa Giê-xu có kể một câu chuyện ngắn về một đứa con trai ngỗ nghịch hoang đàng. Câu chuyện ngắn này đã đi vào kho tàng văn chương của nhân loại, được đánh giá là câu chuyện ngắn hay nhất từ trước đến nay.

Các đại văn hào, như William Shakespeare hay Garrison Keillor, đã bày tỏ lòng cảm phục trước câu chuyện này, tuy thật ngắn nhưng lại đầy đủ các chi tiết thật sinh động, để kết nên một bức tranh thật cảm động, làm thổn thức bao trái tim và tâm hồn qua nhiều thế hệ.

Câu chuyện ngắn này được ghi lại trong sách Tin Lành Lu-ca chương 15. Chúa Cứu Thế Giê-xu đã bắt đầu câu chuyện ngắn đó như thế này:

Kính thưa quý thính giả,

Vua Đa-vít là một vị anh hùng danh tiếng của dân tộc Do thái, với lòng can đảm và mưu lược, đã từng hạ gục tên khổng lồ Gô-li-át trong trận chiến đầu tiên mặt đối mặt. Cả cuộc đời xông pha trận mạc của vua Đa-vít là chiến công tiếp nối chiến công, bách chiến bách thắng. Bên cạnh tài mưu lược quân sự, vua Đa-vít cũng là một thi sĩ, một nhạc sĩ và một ca sĩ tài hoa, đã sáng tác nhiều vầng thơ và ca khúc để ca ngợi Đấng Tạo Hóa.

Tuy vậy, khi bước vào tuổi trung niên, vua Đa-vít đã vấp ngã thật trầm trọng. Sau nhiều năm tháng cơ cực để xây dựng và ổn định vương quốc Do-thái, vua Đa-vít tự hạ thấp vũ khí xuống, cho phép mình được tách khỏi những trách nhiệm quốc gia, để tận hưởng những giây phút thanh thản yên bình cho bản thân.

Kính thưa quý thính giả,

Khi chúng ta nói ra những lời lành, khi miệng của bạn và tôi thốt lên những câu nói tốt đẹp, thì những ngôn từ tử tế này, không chỉ đem lại cho người nghe một niềm vui sâu đậm, nhưng cũng mang lại cho tha nhân một niềm hy vọng cho hiện tại và cho tương lai nữa.

Do vậy, mà những lời nói lành, những lời nói ân hậu, cũng còn được gọi là những lời chúc phước nữa, bởi vì những lời nói tốt đẹp này có thể chở những phước hạnh từ thiên đàng đến cho người nghe.

Thực ra, việc nói lời chúc phước không phải là một công thức kỳ bí hay một lễ nghi tôn giáo nào, nhưng chỉ đơn giản là tuyên bố và nhắc lại với người đối diện về bao lời hứa của Đấng Tạo Hóa, là Đấng yêu thương và muốn ban thật nhiều phước hạnh cho mọi người, như Kinh Thánh có chép: “Chúng ta hy vọng chắc chắn nơi lời hứa của Chúa, vì Ngài luôn luôn thành tín. Cũng hãy lưu ý khích lệ nhau trong việc yêu thương, tương trợ và làm đủ các việc lành” (Hê-bơ-rơ 10:23-24)

Kính thưa quý thính giả,

Kinh Thánh có ký thuật lại đời sống của một người tên là Gióp, đã gặp vô số những hoạn nạn bất ngờ, mà ông cũng chẳng biết tại sao mình phải chịu nhiều khốn đốn đến như vậy. Các bạn bè của Gióp thấy ông trong hoàn cảnh cùng cực, thay vì yên ủi, lại vội cho rằng vì Gióp đã phạm tội này hay tội kia với Đấng Tạo Hóa, khiến ông đã ra nông nỗi như thế. Trước những lời lẽ trái ngang, phủ phàng như vậy, Gióp đã than lên rằng: “Các anh còn muốn dùng lời lẽ dày vò tôi, và nghiền nát tôi cho đến khi nào?” (Gióp 19:2)

Lời nói cay đắng có thể xé nát tâm can người nghe, nhưng lời ân hậu khiến lòng dạ người đối diện được vui mừng.

Lời cằn nhằn của người vợ cướp đi sinh lực của người chồng, nhưng lời êm ái, yêu thương của nàng sẽ đem đến trong tâm hồn của đức lang quân những điệu nhạc du dương, bổ thêm nguồn năng lực.

Kính thưa quý thính giả,

Như lời Châm Ngôn trong Kinh Thánh có chép: “Lời xoa dịu tựa cây ban sự sống”, thì khi bạn và tôi nói ra những lời lành, khi chúng ta ban ra những lời chúc phước, thì những lời nói tuyệt vời này, giống như nước, giống như không khí, giống như thức ăn bổ dưỡng, tưới cho cây xanh tâm hồn của người nghe được thêm xanh mướt, được thêm mượt mà, được đơm bông, được kết trái, được ngập tràn niềm vui.

Có hai cách chúc phước cho nhau. Thứ nhất là lời chúc phước cho hiện tại và thứ nhì là lời chúc phước cho tương lai.

Lời chúc phước cho hiện tại là những lời nói tử tế, bày tỏ bạn công nhận những cá tính tốt lành, nói lên bạn thừa nhận những công việc tốt đẹp trong hiện tại của người đối diện. Lời chúc lành cho hiện tại tập trung vào những điều đáng ca ngợi nơi người đối diện ngay trong bây giờ. Bất cứ ai ai cũng có một số ưu điểm ngay trong hiện tại, một số cá tính dễ mến ngay trước mắt, rất đáng được tán dương, rất đáng được đề cao. Dĩ nhiên là không ai là hoàn toàn tốt cả, nhưng đừng để những điểm thiếu sót này che khuất tầm nhìn của chúng ta, cản trở bạn và tôi trong việc đề cao hay khen ngợi những điểm tốt ở nơi người đối diện.

Kính thưa quý thính giả,

Thế giới chúng ta đang sống là một thế giới rất tiêu cực, bởi vì bạn và tôi chỉ được hỏi thăm, chỉ được chiếu cố khi một chuyện gì đó sai trật xảy ra mà thôi.

Chẳng bao giờ sở thuế gởi thư cảm ơn bạn vì bạn đã nộp thuế đủ, nhưng bạn chỉ nhận thư cảnh cáo từ sở thuế khi bạn chưa thanh toán phần thuế của bạn.

Chẳng mấy ai nhớ đến hàng trăm điều tốt bạn đã làm, nhưng đa số luôn chỉ nhớ một lỗi lầm mà bạn đã gây nên.

Khi người chủ gọi bạn lên văn phòng, chẳng mấy khi bạn vui mừng trông đợi được người chủ khen ngợi, nhưng thường là bạn lo lắng, không biết mình đã phạm phải những lỗi lầm gì đây.

Thật vậy, thế giới chúng ta đang sống dư tràn những lời nói tiêu cực, khiến cho những lời nói tích cực, những lời nói lành, những lời chúc phước đang trở thành nhu cầu khẩn thiết nhất cho thế giới ngày nay.

Kính thưa quý thính giả,

Có một cậu học sinh lớp tám kia thật là ngỗ nghịch đến nỗi ông hiệu trưởng thầm mong rằng nó sẽ không trở lại trong năm tới để học lớp chín ở trường này nữa. Tiếc thay, ngay ngày khai trường đầu năm, ông hiệu trưởng lại thấy đứa học sinh ngỗ nghịch kia lù lù xuất hiện. Sau đó, cậu học sinh này được mời vào văn phòng để gặp một chuyên viên tư vấn. Sau buổi gặp mặt với chuyên viên tư vấn này, cậu học sinh sau đó bỗng nhiên học hành thật xuất sắc, cuối năm lãnh được phần thưởng danh dự, không chỉ trong thành tích học tập mà cả trong hạnh kiểm nữa. Chuyên viên cố vấn này đã nói gì với cậu học sinh này?

Một viên chức kia làm việc tại phi trường Texas, Hoa Kỳ đang gặp trở ngại về thái độ làm việc của một nhân viên dưới quyền mình. Dù viên chức này đã nhắc nhở, thậm chí hăm he, nhưng người nhân viên vẫn tỏ ra chểnh mảng và bê trễ trong việc. Nhưng một ngày kia, viên chức này đã nói một vài lời nào đó với người nhân viên này, và ba ngày sau đó, nhân viên này đã trở thành một người làm việc thật siêng năng và gương mẫu. Thậm chí nhân viên này còn tới tìm kiếm người phụ trách để xin được lãnh thêm một số công việc khác nữa. Viên chức kia đã nói những lời gì khiến người nhân viên biếng nhác đã hoàn toàn thay đổi, trở thành một nhân viên làm việc siêng năng gương mẫu như vậy?

Kính thưa quý thính giả,

Có một người kia, chỉ trong vòng bảy tuần lễ, đã nhận được khoảng 60,000 lá thư viết tay, chất chứa thật nhiều lời lẽ thật cay cú, cộng với hàng ngàn điện thư email trong hộp inbox mang đầy những câu nguyền rủa thật thậm tệ. Trút thêm vào dòng nước lũ sĩ nhục bằng lời viết đó, là một loạt những điện tín bằng lời nói “voice message” được gởi nhắn vào điện thoại của người đó, với những lời hăm dọa và mạt sát nghe thật hãi hùng.

Với mức độ hạ nhục khủng khiếp đến như vậy, có lẽ bạn và tôi nghĩ rằng, nhân vật này phải là một tội phạm ghê gớm, một tay giết người hàng loạt hay một người điên khùng dữ tợn, chuyên reo rắc nỗi kinh hoàng trên những nạn nhân vô tội.

Thực ra, nhân vật phải chịu đựng tất cả những sự sĩ nhục nặng nề này là McKay Hatch, một nam sinh chỉ mới 15 tuổi, thuộc trường trung học Pasadena, ở tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Kính thưa quý thính giả,

Esope là một người nô lệ, nhưng rất giàu triết lý, sống tại Hy-lạp vào khoảng 600 năm trước Chúa giáng sinh. Một ngày kia, người chủ của Esope sai anh đi chợ và dặn anh mua món gì ngon nhất. Esope mua về toàn là lưỡi. Người chủ hỏi tại sao thì anh trả lời: “Ở trên đời này, không có gì tốt hơn cái lưỡi. Nó đem lại mối dây đoàn kết trong xã hội, bày tỏ luân lý, khẳng định sự thành tín, diễn giải những lý luận, làm sáng tỏ những chân lý”.

Qua ngày hôm sau, người chủ sai Esope đi chợ và dặn anh mua món gì dở nhất. Esope cũng mua toàn là lưỡi. Người chủ hỏi tại sao thì anh trả lời: “Ở trên đời này không có gì xấu hơn cái lưỡi. Nó là mẹ đẻ của kiện cáo, nguồn gốc của chia rẽ, là nguyên nhân của giặc giã, quê hương của ngụy biện, pháo đài của vu cáo và cũng là thành trì của những điều bất tín bất trung”.

Kính thưa quý thính giả,

Thông thường, khi suy nghĩ về những việc xấu, bạn và tôi thường liên tưởng đến tệ nạn say sưa, những việc trộm cướp, chuyện giết người, chuyện đánh đập hành hung hay những chuyện tương tự như vậy. Nhưng có bao lần chúng ta suy nghĩ đến những điều xấu đến từ cái lưỡi của chúng ta?

Cái lưỡi chỉ chiếm khoảng 0.045 phần trăm trọng lượng của toàn bộ cơ thể, là một chi thể bé nhỏ trong toàn bộ thân thể của chúng ta. Tuy chỉ là một chi thể nhỏ bé, nhưng cái lưỡi lại là một tài sản hữu ích nhất, đồng thời cũng là một vật sở hữu có sức tàn phá kinh hồn nhất.

Aesop, người Hy Lạp, sống vào khoảng 600 năm trước Chúa giáng sinh, là tác giả của hàng trăm chuyện ngụ ngôn nổi tiếng, chứa đựng những lời khuyên vô giá cho đời sống mỗi ngày, như chuyện “Con Rùa và Con Thỏ”, “Sói Đội Lốt Chiên”, “Con Cáo và Con Quạ” vv.

Một ngày kia, người ta hỏi Aesop rằng vật gì có quyền lực nhất trên thế giới, thì ông trả lời rằng “cái lưỡi”. Người ta cũng hỏi Aesop rằng vật gì gây nguy hại nhiều nhất trên thế giới, thì ông trả lời rằng “cũng cái lưỡi”.

Kính thưa quý thính giả,

Nếu bạn là một công dân trong một đất nước tự do dân chủ, nhà cầm quyền không đưa ra một danh sách dài liệt kê những điều cấm bạn không được nói, thì bạn thật là một người may mắn.

Bởi vì, cho đến ngày nay, vẫn còn có những nơi trên thế giới, người ta phải đổi lấy mạng sống mà vẫn chưa có được quyền tự do ngôn luận, để được nói lên những nhận định khách quan hay được bày tỏ các cảm nghĩ trung thực của chính mình.

Thế mới biết, lời nói mang một sức mạnh to lớn, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến nỗi có thể lung lay cả quyền lực, cho nên các chế độ chính trị độc tài phải bịt miệng người dân, buộc phải cất đi khỏi họ quyền tự do ngôn luận.

Tuy vậy, nếu bạn đang sống trong một quốc gia tự do và dân chủ, bạn có được quyền tự do ngôn luận, thì phải chăng điều này đồng nghĩa là bạn có quyền “muốn nói gì thì nói”?

Kính thưa quý thính giả,

Vào năm 1998, công trình xây chiếc cầu treo dài nhất thế giới, với phí tổn lên tới 3 tỷ 600 triệu Mỹ kim, đã được hoàn tất. Chiếc cầu treo Pearl Bridge nổi tiếng tại Nhật bản, với chiều dài của nhịp chính là 1991 thước, tổng chiều dài cầu là 3911 thước, bắc qua vịnh nước sâu Akashi, nối liền thành phố Kobe trong đất liền thuộc tỉnh Honshu với thành phố Iwaga trên hòn đảo Awaji. Trước khi có được chiếc cầu Pearl Bridge, cư dân tại vùng biển này phải qua lại bằng phà trong vùng biển sâu, rất nguy hiểm, vì thường xuyên có bão. Chiếc cầu này không chỉ là một thành công vượt bậc của ngành xây dựng, nhưng cũng là một gạch nối quan trọng giữa hai thành phố với nhau.

Nói về vai trò nối kết lại với nhau, chúng ta không thể không nhắc đến con kênh đào Panama, cắt qua eo đất Panama tại Trung Mỹ. Đây là con kênh đào lớn nhất và dài nhất, với chiều dài khoảng 77 cây số, nối liền Thái Bình Dương và Đại Tây Dương lại với nhau. Nhờ kênh đào Panama mà các chiếc tàu xuyên đại dương không phải đi vòng theo bờ biển của cả một lục địa Nam Mỹ, do vậy thu ngắn được thời giờ và khoảng cách, cũng như giảm thiểu rất nhiều nguy hiểm trên biển cả bao la.

Kính thưa quý thính giả,

Vào những năm 1800, trước khi thuyết tiến hóa của Darwin được phổ biến, khi nhắc đến danh từ “chủng tộc”, người ta có ý phân biệt “chủng tộc người Anh”, chủng tộc người Pháp” hay “chủng tộc người Việt”, “chủng tộc người Trung Hoa” vv. Tuy vậy, khái niệm “chủng tộc” đã hoàn toàn đổi khác, kể từ khi Charles Darwin công bố tác phẩm “Nguồn Gốc Các Loài” vào năm 1859, mà trong đó ông cho rằng, các loài sinh vật khác nhau, trong đó có các chủng tộc khác nhau của con người, là kết quả của quá trình chọn lọc trong tự nhiên hay quá trình đấu tranh để sinh tồn.

Giả thuyết tiến hóa của Darwin hàm chứa một triết lý kỳ thị, bởi vì giả thuyết này cho rằng những nhóm người hay những chủng tộc khác nhau, tiến hóa ở thời điểm khác nhau với những mức độ tiến hóa cũng khác nhau, cho nên có những chủng tộc vẫn còn sơ khai, trí tuệ còn thô thiển và hình dáng nhìn giống như tổ tiên người vượn hơn những chủng tộc khác.

Kính thưa quý thính giả,

Một trong những câu chuyện thương tâm, minh chứng ảnh hưởng nguy hại của giả thuyết tiến hóa, trong quan hệ giữa con người với nhau, là câu chuyện thật nói về một người tên Ota Benga, một người đàn ông thuộc nhóm người pygmy nhỏ con ở Phi-châu, bị bắt và bị đem ra chưng bày tại một sở thú như một loại người rừng còn sơ khai trong quá trình tiến hóa. Câu chuyện đau lòng này vạch trần triết lý kỳ thị chủng tộc của giả thuyết tiến hóa, đã làm điên đầu các nhà khoa học chân chính, khiến bao trái tim còn có tình người cảm thấy thật xót xa.

Vào năm 1904, nhà thám hiểm nổi tiếng Samuel Verner, mang về Hoa-kỳ một người đàn ông từ xứ Belgian Congo. Người đàn ông này tên là Ota Benga, thuộc một bộ lạc gồm những người có tầm vóc nhỏ thó. Sau đó, Ota Benga được nhà thám hiểm Verner đem đến cho ông William Hornaday là giám đốc của sở thú Bronx tại Nữu Ước.

Kính thưa quý thính giả,

Trong những tuần qua, chúng ta đã cùng nhau xem lại những luật lệ giữ gìn vệ sinh được chép trong Kinh Thánh cách đây khoảng 3500 năm. Đây là những luật lệ nhắc nhở về việc rửa tay, tắm rửa, thay quần áo sạch mỗi ngày, phải cách ly người có bệnh để đề phòng việc lây lan các chứng bệnh truyền nhiễm, phải tẩy uế để loại bỏ các mầm mống gây bệnh và cách ly nguồn nước thải dơ bẩn xa khỏi nguồn nước uống.

Những luật lệ này đến từ Đấng Tạo Hóa, đi trước thời đại rất xa, để gìn giữ sức khỏe và bảo vệ mạng sống của con người, ngay trong những ngày xa xưa, khi sự hiểu biết về y khoa của con người còn rất hạn chế. Chỉ trong vòng khoảng một trăm năm trở lại đây, những khám phá mới nhất của y học đã công nhận những giá trị còn nguyên vẹn của những nguyên tắc gìn giữ vệ sinh này, được ghi chép trong Kinh Thánh cách đây khoảng 3500 năm.

Kính thưa quý thính giả,

Vào thế kỷ 19, người ta vẫn chưa biết nguyên nhân gây ra các chứng bệnh truyền nhiễm. Thí dụ như vào thời đó, người ta vẫn nghĩ rằng các hơi độc bốc ra từ các ao hồ hay mương rãnh là nguyên nhân gây ra bệnh sốt rét. Do vậy, bệnh sốt rét, mà trong tiếng Anh được gọi là “malaria”, là xuất phát từ chữ “Mal’aria” trong tiếng Ý, có nghĩa là “khí độc”.

Ngày nay, chúng ta ai cũng biết rằng, chính một loại siêu vi khuẩn gây nên bệnh sốt rét và loài muỗi sinh nở trong vùng nước đọng gieo rắc các siêu vi khuẩn này. Có một mối liên hệ thật gần gũi giữa các vùng nước đọng và cơn bệnh sốt rét, tuy vậy, trải qua một thời gian thật dài, không ai biết rõ lý do thật sự nào đã gây ra bệnh sốt rét.

Vui vẻ là bầu không khí mà trong đó mọi sự đều tấn phát.
Johann Paul Friedrich Richter

“Mẹ đã quá chán mệt vì suốt cả đời cứ phải ở trong cái xe hơi kia!” Tôi càu nhàu và vùng vằng nắm lấy chùm chìa khóa xe đang để ở trên mặt bàn bếp. Thằng Ngọc Sơn, đứa con trai của tôi, vừa mới nhắc tôi việc chiều hôm ấy chúng tôi phải đi mua cho nó giày để chơi môn thể thao bóng rổ.

“Mẹ đã tính ra là mẹ phải bỏ ra ít nhất khoảng hai trăm dặm mỗi tuần để đưa tụi con nào là đi sinh hoạt, đi học thêm, đi tập hát, tập kịch, nào là đi mua sắm, đi tập dợt làm cổ vũ viên, rồi lại còn phải đưa tụi con tới nhà bạn bè đủ thứ! Hai trăm dặm một tuần như thế có phải là ít đâu, thế mà có ai xót thương cho mẹ không?” Giọng nói của tôi như phai nhạt đi khi tôi chợt nhận ra là đã chẳng có ai chú ý nghe những gì tôi vừa nói.